سیاست‌های راهبردی و کلان

سیاست‌های راهبردی و کلان

ارائه مدل توسعه ورزش همگانی با رویکرد اتحاد استراتژیک منطبق با سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، رشته مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 استاد، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد، گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
10.30507/jmsp.2024.460853.2727
چکیده
توسعه ورزش همگانی بر اساس سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه اهمیت بسیار زیادی در بهبود سلامت و رفاه عمومی جامعه دارد؛ بنابراین پژوهش پیش‌رو به‌منظور ارائه الگوی توسعه ورزش همگانی بوسیله اتحادهای استراتژیک بوده و روش پژوهش از نظر هدف کاربردی، از حیث ماهیت توصیفی می‌باشد و از نظرات 250 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش به‌منظور جواب‌گو شدن پرسشنامه محقق ساخته برگرفته از مطالعه کیفی و اسنادی استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها و بررسی برازش مدل از مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار PLS4-SPSS27 استفاده شد. نتایج پژوهش گویای آن بود که عوامل انگیزشی و روان‌شناختی، روابط بین‌سازمانی، زیرساخت و امکانات، مدیریت داوطلبان و روابط عمومی بوده که بر اتحاد استراتژیک توسعه ورزش همگانی تاثیر می‌گذارد و از نتایج پژوهش می‌توان دریافت که از طریق اتحاد مدیریت، اتحاد ساختاری، اتحاد عملیاتی، اتحاد سیاست‌گذاری و اتحاد مالی و امکاناتی به ایجاد یک همکاری راهبردی بین سازمان شهرداری‌ها، وزارت آموزش و پرورش و وزارت ورزش و جوانان، با هدف تقویت همکاری و هماهنگی همراه با نظارت نهادهای حاکمیتی به دنبال توسعه ورزش همگانی در کشور شده و سطح سلامت عمومی جامعه را ارتقاء بخشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Presenting the development model of public sports with a strategic alliance approach in accordance with the general policies of the sixth development plan

نویسندگان English

Behnam Asheghi 1
MehrAli Hematinezhad 2
Rahim Ramezaninejhad 3
Esmaeil MalekAkhlagh 4
1 PhD student, Sports Management, Faculty of Physical Education, University of Guilan, Rasht, Iran
2 Professor, Department of Sports Management, Faculty of Physical Education, University of Guilan, Rasht, Iran
3 Professor, Department of Sports Management, Faculty of Physical Education, University of Guilan, Rasht, Iran
4 Associate Professor, Department of Management, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran
چکیده English

The development of public sports based on the general policies of the 6th Development Plan is very important in improving the health and general welfare of society; Therefore, this research aims to provide a model for the development of public sports through strategic alliances, and the research method is descriptive in terms of practical purpose, and the opinions of 250 experts related to the research topic were used to answer the researcher-made questionnaire derived from a qualitative and documentary study. To analyze the data and check the fit of the model, structural equation modeling was used in PLS4-SPSS27 software. The results of the research showed that the motivational and psychological factors, inter-organizational relations, infrastructure and facilities, management of volunteers and public relations that affect the strategic alliance for the development of public sports, and from the results of the research it can be seen that through management alliance, structural alliance, operational alliance , the policy-making alliance and the financial alliance and facilities to create a strategic cooperation between the organization of municipalities, the Ministry of Education and the Ministry of Sports and Youth, with the aim of strengthening cooperation and coordination along with the supervision of the governing institutions in the pursuit of the development of public sports in the country and the level of public health Elevate the society.

کلیدواژه‌ها English

Development of public sports
Ministry of Sports
Ministry of Education
Strategic alliance
Sixth Development Plan

مقدمه

نقش اساسی ورزش در ابعاد گوناگون زندگی به نحوی است که امروزه نه‌فقط ایران بلکه تمامی کشورها به‌صورت جدی و برنامه‌ریزی شده در عرصه‌های مختلف ورزشی سرمایه‌گذاری می‌کنند. ازاین‌رو، توسعه فعالیت‌های بدنی یکی از حوزه‌های توسعه‌یافتگی کشورها محسوب می‌شود که با جنبه‌های مهم دیگری مانند توسعه اجتماعی و فرهنگی مرتبط است. توسعه ورزش یک فرایند است که می‌بایست سیستم‌ها و ساختارهایی ایجاد شود تا افراد جامعه بتوانند در همه گروه‌ها در ورزش، تفریح و فعالیت‌های بدنی شرکت کنند یا عملکرد خود را بهبود بخشند (Ramezaninejhad et al, 2015). توسعه ورزش همگانی بر اساس بند 44 سیاستهای کلی برنامه ششم توسعه یکی از اهداف اساسی در حوزه سیاست‌های راهبردی و کلان است که به‌منظور افزایش شرکت‌پذیری ورزشی در جامعه، ترویج فعالیت‌های ورزشی بین اقشار مختلف جامعه، ارتقای سلامت و رفاه عمومی، ترویج فرهنگ ورزش و توسعه فعالیت‌های ورزشی در سطح ملی و منطقه‌ای طراحی شده است.

«شیلبوری و سوتیریادو»[1] (2008) مفهوم «توسعه ورزش»[2] شامل ساختارها، سیستم‌ها، فرصت‌ها و فرایندهایی است که به افراد امکان می‌دهد در انواع گروه‌ها و با روش‌های مختلف به ورزش و تفریح بپردازند و عملکرد خود را تا حد مطلوب ارتقا دهند؛ بنابر همین موارد بند 44 سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه، با هدف ارتقای سطح ورزش در جامعه، ترویج فعالیت‌های ورزشی، ایجاد فرصت‌های بیشتر برای شرکت در فعالیت‌های ورزشی و افزایش رضایتمندی افراد از ورزش فعالیت‌های طراحی و اجرا شده‌اند. نفوذ ابعاد مختلف ورزش در جامعه به‌ویژه جنبه‌های اقتصادی آن به ‌اندازه‌ای است که از آن به‌عنوان مؤلفه کلیدی پیشرفت‌های اقتصادی و اجتماعی شناخته می‌شود و دستاوردهای ورزشی در سطوح همگانی و قهرمانی، معادل با رشد شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی در نظر گرفته می‌شوند (. (moghadam et al, 2018: 45

با توجه به اهمیت نقش ورزش همگانی در میزان سلامتی و پویایی جامعه و همچنین با بررسی نتایج پژوهش‌های گذشته، کاملاً مشهود است که توسعه ورزش همگانی نیازمند یک همکاری مشترک[3] و بین سازمانی است.

بررسی‌ها نشان داد که سازمان شهرداری‌ها به‌عنوان سازمانی که می‌تواند زیرساخت‌ها را ایجاد و مدیریت کند و وزارت آموزش‌وپرورش به‌عنوان مجری ورزش پرورشی و توسعه دهنده فرهنگ ورزش از کودکی به افراد جامعه و سرانجام وزارت ورزش و جوانان به‌عنوان متولی اصلی توسعه ورزش شناخته می‌شوند و همکاری مشترک این سازمان‌ها به بیش‌تر شدن فعالیت‌های بدنی افراد می‌انجامد تا این سازمان‌ها به اهداف بلندمدت و استراتژیک ورزش همگانی که همان توسعه است، دست یابند. در ارتباط با این موضوع، «شومورودوویچ»[4] (2021) دریافت که برای توسعه ورزش همگانی باید به برنامه‌ریزی در آموزش پایه‌ای توسط افراد متخصص ایجاد ساختارهای مناسب و ساخت برنامه‌های آموزشی مناسب از طریق رسانه‌ها توجه ویژه نمود. ضمناً برای تحقق اهداف مهم و حیاتی ورزش همگانی به استراتژی هوشمندانه‌ای نیاز است، استراتژی بزرگ‌ترین اقدام سازمان است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت (Sun Tzu, 2022) و سازمان‌ها باید برای موفقیت خود برنامه استراتژیک داشته باشند (Grant, 2022).

یکی از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی و اقدام استراتژیک، موضوع «اتحاد استراتژیک»[5] است که رابطه قراردادی بلندمدت و اختیاری میان دو یا چند سازمان مستقل است و برای به دست آوردن اهداف فردی یا سازمانی از طریق به اشتراک‌گذاری یا ایجاد منابع طرح‌ریزی می‌شود (Arino et al, 2004). این تعریف انواع روابط بین‌سازمانی مانند سرمایه‌گذاری مشترک، همکاری در تحقیق و توسعه، ساخت، اتحادهای چندجانبه و شراکت‌های بخش خصوصی و دولتی است (Tjemakes et al, 2018). یکی از شکل‌های استاندارد همکاری بین سازمان‌ها در طول دهه گذشته، پیمان‌های استراتژیک بوده است و بیشتر سازمان‌های خصوصی و عمومی در شبکه‌ای از شرکا و شرکت‌های همکار قرار گرفته‌اند (Deeman, 2021). در حقیقت استراتژی پیمان، ترجمه چشم‌انداز مأموریت به زبان اقدامات و اهداف است که در طول سال‌های گذشته دیدگاه مربوط به توسعه استراتژی برای پیمان‌های استراتژیک جای خود را به تمرکز رو پیشنهادهای ارزشی یک پیمان داده است (Porter & Kramer, 2006). در حال حاضر، همکاری میان سازمان‌ها به یکی از روش‌های رایج میان آن‌ها تبدیل شده است.

با نگاهی به سازمان‌های موفق در عرصه بین‌المللی و پژوهش‌هایی در این زمینه می‌توان دریافت که همکاری‌های متعددی با تأمین‌کنندگان، مشتریان، سازمان‌های مکمل، رقبا، مراکز توسعه فناوری و دانشگاه‌ها به وجود آمده تا سازمان به موفقیت چشم‌گیر نائل آید (Tjemakes et al, 2018) علاوه بر این، «استراتژی همکاری»[6] می‌تواند فرصت‌هایی برای هم‌افزایی و یادگیری دوجانبه را فراهم آورد (Child et al, 2018). در دهه اخیر، اتحادهای استراتژیک و استراتژی همکاری، خصوصاً در نشریات شناخته شده مدیریت و دانشگاهی، توجه بیش‌ازپیش را به خود معطوف ساخته است. اتحادهای استراتژیک و دیگر شکل همکاری‌های بین سازمانی از اواسط دهه 1980 میلادی به میزان چشم‌گیری رشد داشته‌اند، این نوع اتحادها یکی از شکل‌های سازمانی جدید و مهم قلمداد می‌شوند. با وجود چالش‌های مدیریتی و سازمانی که در این نوع اتحادها مشاهده می‌شود، نشانه‌ای مبنی بر این‌که اتحادها پدیده‌ای گذرا باشند وجود ندارد. براساس یک تحقیق که با مدیران ارشد سازمان‌های بزرگ در سال 2000 انجام شد نتایج نشان داد که انتظار می‌رفت در آن سال‌ها تا سال 2005 اتحادهای استراتژیک 25 درصد رشد داشته باشند (Gomes et al, 2016). همان‌طور که می‌دانیم این درصد در زمان حال خیلی بیشتر از قبل به چشم می‌آید.

با توجه به اینکه اغلب اتحادهای استراتژیک به‌منظور تضمین یادگیری و انتقال دانش شکل گرفته‌اند، چگونگی کمک اتحادها به فرایند یادگیری، توجه بیشتری را به خود معطوف کرده است. یکی از مهم‌ترین الزامات استراتژی‌های همکاری، به‌منظور پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز، سازمان‌دِهی اتحاد به نحوی است که نیاز آن‌ها به یادگیری و کنترل سازگاری یابد (Child et al, 2018).

 

1. پیشینه پژوهش

اسدپناه (1400) در مقاله‌ای با عنوان: «اثر اتحاد استراتژیک در انعطاف‌پذیری سازمان‌های پروژه­محور» نشان داد دلیل تشکیل اتحادهای استراتژیک اغلب با هدف دستیابی به منابع و توانمندی‌های کمیاب و مکمل، تسهیم هزینه و ریسک توسعه فناوری، دستیابی به مزیت ناشی از مقیاس و یادگیری شکل می‌گیرند. در عصر حاضر که عصر ارتباطات نام دارد به علت وجود افسارگسیخته اطلاعات برای آنکه سازمانی به اهداف خود برسد دیگر قادر نیستند که به‌صورت انفرادی و با تکیه بر منابع خود به اهداف استراتژیک مورد نظر دست پیدا کنند؛ ازاین‌رو هر سازمانی ناچار است که به همکاری‌های مشترک با سایر سازمان‌ها بپردازد و با پیمان‌ها و همکاری‌های مشترک و یا به عبارتی اتحادهای استراتژیک به اهداف کلان خود برسد (Asheghi & Hematinezhad, 2022: 2)، یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت‌ها باید گسترش فعالیت بدنی افراد جامعه (ورزش همگانی) را در رأس برنامه‌های بلندمدت خود قرار دهند؛ در غیر این صورت باید در انتظار خبرهایی از موارد ناامیدکننده مشکلات سلامتی، عدم حضور شاغلین در اثر بیماری‌های ناشی از کم‌تحرکی، افزایش مرگ‌ومیر و کاهش سطح بهداشت عمومی باشند (Ghasemi et al, 2020).

گومز و همکاران (2016) در پژوهشی به بررسی 22 ساله اتحاد استراتژیک در مجلات مدیریت برجسته پرداختند. ایشان 805 مقاله را که از 1990 تا 2012 در مجله علمی اصلی مدیریت در زمینه ائتلاف‌های راهبردی به چاپ رسیده بودند را از طریق روش‌های اسنادی مورد بررسی نظام‌مند و محتوایی قرار دادند. نتایج نشان داد که در دوره مورد بررسی تعداد مقاله‌هایی که در موضوع ائتلاف استراتژیک نوشته شده است رو به افزایش بوده و بخش بزرگی از مقالات جنبه تجربی دارند و مقاله‌هایی که مبتنی بر داده‌های آماری بوده است و روابط بین متغیرها را بررسی کرده‌اند رو به افزایش است.

«ژو»[7] و همکاران (2023) در پژوهشی در ارتباط با یادگیری و نقش آشنایی در اتحادهای استراتژیک به نقش انتقال دانش به‌عنوان اصلی مهم در قبل و پس از ایجاد اتحاد اشاره داشته‌اند (Zhou et al, 2023). «کریوویاژوک»[8] و همکاران (2023) در پژوهش خود در ارتباط با تحول دیجیتال و تأثیر اتحاد استراتژیک در آن عنوان داشتند که شرکت‌های فن‌آور با همکاری یکدیگر می‌توانند به پیشرفت و هم‌افزایی فناوری خود کمک نموده و موجب پیشرفت در زمینه تحول دیجیتال گردید (Kryvovyazyuk et al, 2023).

«فورینو»[9] و همکاران (2024) با پژوهش درباره نقش اتحادهای استراتژیک در خلق ارزش دریافتند که همکاری و پیمان‌های مشترک سازمان‌ها می‌تواند به توسعه در اهداف سازمانی منجر شود (Ferrigno et al, 2024).

«هوانگ و کیو»[10] (2024) با پژوهش درباره انتخاب‌های استراتژیک برای توسعه با کیفیت بالا صنعت لوازم ورزشی پوشیدنی هوشمند در عصر جدید دریافتند که یکی از عوامل موفقیت توسعه صنعت لوازم ورزشی هوشمند همکاری و پیمان‌های مشترک استراتژیک با شرکت‌های فناوری و تکنولوژیک است (Huang & Qiu, 2024) در پژوهش‌های داخلی مرتبط با ورزش نیز فقط شهریاری، همتی‌نژاد و ملک اخلاق (1394) با بررسی شناسایی همکاری‌های راهبردی در پیشبرد گردشگری ورزشی استان‌های شمالی کشور نشان دادند اتحاد در مدیریت دانش، سرمایه‌گذاری، پژوهش و توسعه اتحاد در مدیریت و ساختار بالاترین درجه اهمیت را برای پیشبرد گردشگری ورزشی استان‌های شمالی کشور است.

نظری و قوامی (1396) با عنوان: «تأثیر اعتبار برند بر استراتژی اتحاد برند به‌منظور ارتقای جایگاه استراتژیک برند: مطالعه موردی باشگاه سپاهان اصفهان» نتایج نشان‌دهنده تأثیر اعتبار برند بر جایگاه استراتژیک برند به‌طور غیرمستقیم و از طریق اتحاد برند بود.

عاشقی و همتی‌نژاد (1401) نقل کردند که «ماسانت»[11] (2000) در پایان‌نامه خود «اثر اتحاد استراتژیک بر تصویر و مطلوبیت ادراک برند» گرایش به اتحاد استراتژیک توسط شرکت‌های آمریکایی و اروپایی برای منتفع شدن از مزایای آن را رو به ازدیاد دانست و از طرفی تأثیر آن بر ادراکات و گرایش مشتری را بررسی نمود (Asheghi & Hematinezhad, 2022: 7).

در ادامه تحقیقات انجام شده به تفکیک دو موضوع: پژوهش‌های مرتبط با توسعه ورزش همگانی و پژوهش‌های مرتبط با اتحاد استراتژی در ورزش برای درک بهتر در جدول‌های شماره (1) و (2) نمایش داده خواهد شد.

جدول 1: پژوهش‌های مرتبط با توسعه ورزش همگانی

ردیف

پژوهشگر(ان)

سال

عنوان پژوهش

1

جوادی‌پور و سمیع‌نیا

1392

ورزش همگانی در ایران و تدوین چشم‌انداز، استراتژی و برنامه‌های آینده

2

رضوی و همکاران

1393

طراحی و تدوین راهبرد توسعه ورزش همگانی شهر مشهد با استفاده از دیدگاه علمی

3

سوادی و همکاران

1396

طراحی الگوی توسعه ورزش همگانی در استان هرمزگان

4

غفوری و همکاران

1398

تعیین سهم و نقش دستگاه‌های اجرایی در توسعه ورزش همگانی

5

فزونخواه و همکاران

1400

آسیب‌شناسی راهبردی توسعه ورزش همگانی از دیدگاه متخصصان

6

عاشقی و همکاران

1401

شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌ها و عوامل مؤثر بر گرایش جامعه به ورزش همگانی از طریق رسانه‌ها

7

عاشقی و همکاران

1402

شناسایی ذهنیت خبرگان در خصوص عوامل توسعه فرهنگ ورزش همگانی بانوان

8

برقرارجهرمی و همکاران

1403

ائتلاف‌های ورزشی و نظریه بازی‌ها: مقیاس رقابت‌پذیری بازیگران اصلی توسعه ورزش همگانی ایران

9

هوآن و همکاران

2009

بررسی توسعه خدمات ورزش همگانی در چین

10

ژانگ و همکاران

2013

بررسی توسعه ورزش‌های چینی

11

شومورودوویچ

2021

ویژگی‌های نظری و عملی توسعه ورزش همگانی دانش‌آموزان و جوانان

12

شری[12] و همکاران

2024

مدیریت توسعه ورزش: یک رویکرد بین‌المللی

 

پژوهش‌های مرتبط با حوزه اتحاد استراتژیک در ورزش بسیار کم بوده و بیشتر در حوزه روابط بین‌الملل، حوزه سیاست و روابط تجاری پژوهش صورت گرفته است.

جدول 2: پژوهش‌های مرتبط با اتحاد استراتژیک

ردیف

پژوهشگر (ان)

سال

عنوان پژوهش

1

آقاجانی و همکاران

1393

بررسی تأثیر اتحاد استراتژیک بر عملکرد سازمانی

2

شهریاری و همکاران

1394

شناسایی اتحادهای استراتژیک در توسعه گردشگری ورزشی استان‌های شمالی ایران

3

نظری و قوامی

1396

تأثیر اعتبار برند بر استراتژی اتحاد برند به‌منظور ارتقای جایگاه استراتژیک برند: مطالعه موردی باشگاه سپاهان اصفهان

4

باقری و یزدانی

1397

تبیین منافع و اهداف استراتژیک جمهوری اسلامی ایران در اتحاد با حزب‌الله لبنان

5

اسدپناه

1400

اثر اتحاد استراتژیک در انعطاف‌پذیری سازمان‌های پروژه محور

6

شهریاری و همکاران

1400

تدوین مدل معادلات ساختاری رابطه علی اتحاد استراتژیک، انعطاف‌پذیری منابع انسانی و منابع تعارض سازمانی با مزیت‌های رقابتی در صنعت تولیدات ورزشی

7

عاشقی و همتی‌نژاد

1401

مروری بر پژوهش‌های اتحاد استراتژیک در ورزش با نگاهی بر مدیریت اوقات فراغت

8

ماسانت

2000

اثر اتحاد استراتژیک بر تصویر و مطلوبیت ادراک برند

9

زهیر و همکاران

2005

نقش اتحادهای استراتژیک مرزی و متمرکز کردن تصمیمات تخصصی در ارتقای نوآوری در خدمات در ایجاد شرکت‌های چند ملیتی

10

گومز و همکاران

2016

بررسی 22 ساله اتحاد استراتژیک در مجلات مدیریت برجسته

11

کلاپتون[13]

2017

اتحاد راهبردی: به حداکثر رساندن مسیر رسیدن به اثربخشی در سازمان‌های ورزشی

12

والر[14] و همکاران

2019

ارزش ویژه برند و تناسب مشارکت: ملاحظات اتحاد استراتژیک برای صنعت ورزش حرفه‌ای

 

ورزش نه‌تنها بر سلامتی افراد مؤثر بوده بلکه نقش اساسی در توسعه جوامع دارد. اجرای منظم فعالیت‌های ورزشی می‌تواند به افزایش هوش جمعیت و پیشرفت اجتماعی کمک کند. این فعالیت‌ها به تقویت ارتباطات اجتماعی، افزایش همبستگی و ایجاد فضای سالم در جامعه منجر می‌شود. ازاین‌رو، سیاست‌های کلان برنامه ششم توسعه بند 44 بر ترویج ورزش همگانی تمرکز دارد تا با ایجاد یک جامعه سالم‌تر و پرانرژی‌تر، توسعه پایدار را ممکن سازد.

با توجه به اهمیت موضوع ورزش همگانی و توسعه آن در کشور به‌منظور بالا رفتن سطح سلامت جسمانی و روانی و وجود تناقض در آمار از سوی نهادهای معتبر فعال در حوزه ورزش‌های همگانی کشور که حاکی از عدم مشارکت صحیح یا عدم وجود تعریفی صحیح از ورزش همگانی است و با توجه به اینکه سازمان‌های بسیاری متولی امر توسعه و ترویج ورزش همگانی هستند؛ اما متأسفانه در عمل با توجه به آمارها چندان موفق عمل نکرده‌اند و سازمان‌ها دچار موازی­کاری گشته و یا از هدف اصلی خود خارج شده و به علت دیده شدن بیشتر هزینه خود را صرف امور ورزش قهرمانی می‌نمایند؛ بنابراین به نظر می‌رسد برای موفقیت و رسیدن به هدف اصلی بند 44 سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه، که همان توسعه ورزش همگانی است، همکاری سازمان‌ها و نهادهای دولتی با یکدیگر به‌منظور سیاست‌گذاری‌های کلان و راهبردی در این جهت موردنیاز بوده تا در ابتدا از موازی کاری‌های معمول جلوگیری کرده و سپس در راستای حمایت و همکاری‌های میان سازمانی (اتحاد بین سازمان‌های مجری) بر اساس یادگیری سازمانی، به اشتراک گذاشتن دیدگاه فنی و افراد متخصص همچنین تأمین سرمایه به پایش میزان مشارکت افراد به ورزش همگانی و همچنین اشاعه و گسترش ورزش همگانی پرداخته شود؛ بنابراین پژوهشگران با بررسی و تحقیق در مورد توسعه ورزش همگانی با استفاده از اتحاد استراتژیک سازمان شهرداری‌ها وزارت ورزش و جوانان و وزارت آموزش‌وپرورش مورد پژوهش قرار می‌دهند.

 

 

شکل 1: مدل مفهومی اتحاد استراتژیک توسعه ورزش همگانی

 

2. روش‌شناسی

پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی همبستگی است؛ که به شکل میدانی انجام گرفته است. جامعه آماری این تحقیق بر اساس تعداد قابل کفایت جهت مدل‌سازی در نرم‌افزار PLS به میزان 10 الی 20 برابر ابعاد ترسیم شده در مدل مفهومی برآورد شد (Nazarian et al, 2021) حداقل حجم نمونه آماری به تعداد کافی براساس تعداد 15 متغیر پنهان، 150 نفر تعیین گردید، به‌عبارت‌دیگر برای هر متغیر پنهان 10 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شد. در انتها از طریق نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند، 250 نفر به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند که شامل اساتید مدیریت ورزشی، مدیران و کارشناس سازمان شهرداری‌ها وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم و وزارت ورزش و جوانان بودند. پرسش­نامه تحقیق حاضر برگرفته از مطالعه کیفی (مصاحبه) و اسنادی است. این پرسش­نامه شامل دو بخش مجزا بود. در بخش اول پرسش­نامه ویژگی‌های جمعیت‌شناختی نمونه آماری تحقیق مورد ارزیابی قرار گرفته است. بخش دوم پرسش­نامه شامل متغیرهای اصلی پرسش­نامه بودند که شامل «متغیر انگیزشی-روان‌شناختی شامل بُعد تشویق و پاداش (سؤالات 1 و 2) و بُعد انگیزه (سؤالات 3-5)، متغیر روابط بین سازمانی شامل بُعد هماهنگی بین سازمانی (سؤالات 6-9)، بُعد شراکت منابع سازمانی (سؤالات 10-14)، بُعد ارتباط بین سازمانی (سؤالات 16 تا 18)، متغیر زیرساخت و امکانات شامل بُعد توسعه زیرساخت‌ها (سؤالات 19-23)، بُعد بودجه و امکانات (سؤالات 24-27)، متغیر مدیریت داوطلبان شامل بُعد حضور داوطلبان (سؤالات 28-30)، متغیر روابط عمومی شامل بُعد رسانه (سؤالات 31-33) و بُعد تبلیغ و اطلاع‌رسانی (سؤالات 34 و 35) و متغیر اتحاد استراتژیک ورزش توسعه ورزش همگانی شامل بُعد اتحاد مدیریت (سؤالات 36-38)، بُعد اتحاد ساختار (سؤالات 39-41)، بُعد اتحاد عملیاتی (سؤالات 42-44)، بُعد اتحاد سیاست‌گذاری (45-47) و بُعد اتحاد مالی و امکاناتی (سؤالات 48-50)» است. در این پژوهش ضرایب آلفای کرونباخ پرسش­نامه با استفاده از نرم‌افزار SPSS27 محاسبه شد. سپس پایایی و روایی سازه به‌صورت مراحل گزارش شده در قسمت یافته‌ها با استفاده از نرم‌افزار PLS4 تایید گردید. جهت بررسی یافته‌ها و ارائه مدل نهایی پژوهش از روش ساخت مدل معادلات ساختاری در دو بخش تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول و دوم سازه سه متغیر و تحلیل مسیر بین آن‌ها استفاده شد.

 

3. یافته‌های پژوهش

یافته‌های پژوهش در دو بخش استنباطی و توصیفی مورد بررسی قرار گرفت. در بخش توصیفی، برخی از ویژگی‌های جمعیت شناختی آزمودنی‌های تحقیق شامل جنسیت، تحصیلات، محل اشتغال، سابقه و سن نمونه‌های تحقیق نشان داده شده است (جدول 3).

جدول 3: توصیف نمونه آماری پژوهش

درصد فراوانی

فراوانی

متغیر

8/54

137

مرد

جنسیت

2/45

113

زن

8/8

22

کمتر از کارشناسی

تحصیلات

2/37

93

کارشناسی

38

95

کارشناسی ارشد

16

40

دکتری

8/14

37

اساتید مدیریت ورزشی و مدیریت

محل اشتغال

4/10

26

مدیران و کارشناس سازمان شهرداری‌ها

2/29

73

مدیران و کارشناسان وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت علوم

2/39

98

مدیران و کارشناسان وزارت ورزش و جوانان

4/6

16

سایر

انحراف معیار

میانگین (سال)

سابقه

825/6

5/14

انحراف معیار

میانگین (سال)

سن

567/6

5/47

 

در این پژوهش برای نشان دادن نرمال بودن داده‌ها از «چولگی»[15] و «کشیدگی»[16] استفاده شده که نتایج آن در جدول 4 قابل مشاهده است. بهترین روش برای داده‌های طیف لیکرت و پرسش­نامه بررسی چولگی و کشیدگی داده‌ها است. چولگی معیاری از تقارن یا عدم تقارن تابع توزیع است. برای بررسی نرمال بودن داده‌ها باید نسبت چولگی و نسبت کشیدگی حساب شود که اگر عدد حاصل در بازه [۲ و ۲-] قرار گیرد، می‌توان توزیع داده‌ها را نرمال در نظر گرفت.

جدول 4: آزمون چولگی و کشیدگی

انحراف معیار

چولگی

خطای استاندارد

کشیدگی

خطای استاندارد

متغیر

07/1

003/0-

154/0

322/0-

307/0

انگیزشی و روان‌شناختی

09/1

493/0

105/0

روابط سازمانی

07/1

327/0

294/0-

زیرساخت امکانات

3/1

117/0-

325/0-

مدیریت داوطلبان

16/1

006/0-

477/0-

روابط عمومی

22/1

77/0

016/1

اتحاد استراتژیک

همان‌طور که در جدول (4)، مشاهده می‌شود مقدار نسبت چولگی به مقدار نسبت کشیدگی در همه متغیرها بین (2 و 2-) بوده که با توجه به مقدار خطای استاندارد نشان‌دهنده نرمال بودن داده‌ها است. با این تعاریف با توجه به حجم کم نمونه در دسترس و برای ارائه و بررسی مدل مفهومی ارائه شده پژوهش از نرم‌افزار PLS استفاده می‌شود.

روایی مدل اندازه‌گیری: جهت سنجش برازش مدل اندازه‌گیری، از پایایی شاخص، روایی همگرا و روایی واگرا استفاده گردید. پایایی شاخص برای سنجش پایایی درونی، شامل سه معیار ضرایب بارهای عاملی، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی است. بارهای عاملی از طریق محاسبه مقدار همبستگی شاخص‌های یک سازه با آن سازه، محاسبه و مقدار مناسب آن برابر و یا بیشتر از 4/0 است. سنجه‌های که بارهای عاملی کمتر از 4/0 بودند از مدل پژوهش حذف گردید. روایی همگرا با استفاده از معیار متوسط واریانس استخراج شده (AVE)[17] ارزیابی شده است. برای بررسی روایی واگرای مدل اندازهگیری، از دو ماتریس روایی همبستگی متغیر لاتنت[18] و معیار فرونل و لاکر[19] استفاده شد و مشخص شد که همبستگی هر سازه با خودش بیشتر از همبستگی آن سازه با سایر سازه‌ها است. در نتیجه روایی واگرای مدل، مورد تایید قرار می‌گیرد. همچنین تمامی متغیرها دارای مقدار آلفای کرونباخ بالای 7/0 بودند که نشان‌دهنده این است که مدل دارای پایایی مناسبی است. برازش مدل ساختاری با استفاده از معیارهای ضریب معنی‌داری (T-values)، ضریب تعیین (R2) و ضریب قدرت پیش‌بینی (Q2)، مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا جهت ارزیابی رابطه بین سازه‌ها از T-Values استفاده شد (اگر مقدار آن از 96/1 بیشتر باشد نشان از صحت رابطه بین سازه‌ها و تایید فرضیه‌ها در سطح اطمینان 95 درصد است). در این پژوهش همه مسیرهای روابط بین مؤلفه‌های پژوهش و همچنین گویه‌ها با هر یک از عامل‌های خود بزرگ‌تر از 96/1 و معنی‌دار بودند که حاکی از پیش‌بینی درست روابط بین مدل پژوهشی است. R2 معیاری است که برای پیوند بخش اندازه‌گیری و بخش ساختاری مدل‌سازی معادلات ساختاری به­کار می‌رود و نشان از تأثیری دارد که یک متغیر برون‌زا بر یک متغیر درون‌زا می‌گذارد. مقدار R2 تنها برای سازه‌های درون‌زای مدل، محاسبه و در مورد سازه‌های برون‌زا مقدار آن صفر است. میزان این معیار عددی میان (0-1) بوده و نشان‌دهنده برازش مدل ساختاری در سه سطح (19/0) به معنی ضعیف، (33/0) نشان‌دهنده متوسط بودن و (67/0) برای نشان دادن قوی بودن متغیر است. در پژوهش حاضر تمامی متغیرها بالاتر از سطح متوسط و در محدوده (67/0) یا بالاتر از آن بود که نشان می‌دهد مدل ساختاری پژوهش، برازش مطلوبی دارد (جدول 5).

جدول 5: خلاصه شاخص‌های مرتبط با مدل تحقیق

R2

آلفای کرونباخ

CR

(AVE)

متغیر

943/0

943/0

948/0

751/0

اتحاد استراتژیک توسعه ورزش همگانی

384/0

803/0

884/0

717/0

اتحاد ساختاری

668/0

786/0

875/0

700/0

اتحاد سیاستگذاری

615/0

795/0

830/0

627/0

اتحاد عملیاتی

424/0

851/0

910/0

771/0

اتحاد مالی و امکاناتی

531/0

798/0

871/0

631/0

اتحاد مدیریت

904/0

731/0

759/0

513/0

انگیزه

748/0

783/0

824/0

701/0

تشویق و پاداش

819/0

717/0

825/0

542/0

هماهنگی سازمانی

931/0

792/0

865/0

617/0

شراکت منابع سازمانی

613/0

744/0

838/0

564/0

ارتباط سازمانی

912/0

772/0

844/0

524/0

توسعه زیرساخت

907/0

821/0

882/0

651/0

بودجه و امکانات

892/0

779/0

872/0

693/0

حضور داوطلبان

916/0

800/0

882/0

714/0

رسانه

815/0

756/0

891/0

804/0

تبلیغ و اطلاع‌رسانی

 

برازش حداقل مربعات جزئی نشان می‌دهد تا چه میزان مدل نظری با مدل تجربی پژوهشگر، هماهنگی دارد. تعداد این شاخص‌ها در حداقل مربعات جزئی نسبت به مدل معادلات ساختاری محدودتر است. به‌طور کلی از شاخص‌های برازش مدل برای سنجش شباهت میان منحنی‌های تجربی و منحنی‌های نظری استفاده می‌شود. در مدل معادلات ساختاری از شاخص‌های برازش مدل برای ارزیابی بخش ساختاری استفاده می‌شود. یکی از این شاخص‌های برازش مدل شاخص SRMR است و این شاخص به‌عنوان تفاوت بین همبستگی مشاهده شده و ماتریس همبستگی ضمنی مدل تعریف می‌شود. این شاخص امکان ارزیابی میانگین بزرگی اختلافات بین همبستگی‌های مشاهده شده و مورد انتظار را به‌عنوان معیار مطلق معیار برازش (مدل) فراهم می‌کند. اگر مقدار شاخص SRMR از 0/1 کمتر باشد نشان از برازش مطلوب است. برخی نیز مقدار سخت‌گیرانه 8/0 را پیشنهاد کرده‌اند (هنسلر و همکاران، 2014).

جدول 6: شاخص برازش مدل

شاخص برازش مدل

مدل برازش شده

مدل تخمینی

SRMR

679/0

683/0

 

همان‌طور که از شاخص برازش مدل SRMR مشخص می‌شود مقدار این شاخص کمتر از 8/0 و نشان‌دهنده برازش بسیار مطلوب مدل نهایی پژوهش است. مدل نهایی پژوهش بعد از تأیید مدل‌های اندازه‌گیری و مراحل تایید برازش در نرم‌افزار به‌صورت شکل (2) و جدول (7) ترسیم و مورد بررسی قرار گرفت.

شکل 2: مدل نهایی پژوهش  (شامل مقادیر میزان ضریب اثر و ضریب معنی‌داری)

جدول 7: نتایج مدل نهایی پژوهش

رابطه هر یک از عامل‌ها

ضریب مسیر

T-Value

سطح معنی‌داری

تشویق و پاداش

انگیزشی و روان‌شناختی

اتحاد استراتژیک توسعه ورزش همگانی

865/0

257/47

001/0

انگیزه

904/0

836/62

هماهنگی بین‌سازمانی

روابط بین‌سازمانی

819/0

345/35

شراکت منابع سازمانی

931/0

398/110

ارتباط بین سازمانی

783/0

275/27

توسعه زیرساخت‌ها

زیرساخت و امکانات

912/0

736/82

بودجه و امکانات

907/0

160/60

حضور داوطلبان

مدیریت داوطلبان

892/0

391/98

رسانه

روابط عمومی

916/0

036/98

تبلیغ و اطلاع‌رسانی

815/0

676/31

اتحاد مدیریت

729/0

404/18

اتحاد ساختاری

620/0

099/14

اتحاد عملیاتی

615/0

651/14

اتحاد سیاست‌گذاری

668/0

877/17

اتحاد مالی و امکاناتی

651/0

581/17

 

همان‌طور که از شکل (2) و جدول (7)، مشخص می‌شود که در عامل انگیزشی و روان‌شناختی، دو مؤلفه تشویق و پاداش (865/0) و انگیزه (904/0) دارای نقش معنی‌داری در تبیین این عامل هستند، در زمینه عامل روابط بین‌سازمانی که شامل سه مؤلفه: هماهنگی بین‌سازمانی (819/0)، شراکت منابع سازمانی (931/0) و ارتباط بین سازمانی (783/0) بود که دارای نقش معنی‌داری در تبیین روابط بین‌سازمانی در راستای توسعه ورزش همگانی است، در زمینه عامل زیرساخت و امکانات که شامل دو مؤلفه: توسعه زیرساخت‌ها (912/0) و بودجه و امکانات (907/0) دارای نقش معنی‌داری در تبیین مؤلفه زیرساخت و امکانات در راستای اتحاد استراتژیک توسعه ورزش همگانی است، در مورد عامل مدیریت داوطلبان که دارای مؤلفه حضور داوطلبان (892/0) در تبیین مؤلفه مدیریت داوطلبان دارای سطح معنی‌داری در راستای همکاری‌های راهبردی در پیشبرد ورزش همگانی است، در زمینه عامل روابط عمومی با دو مؤلفه: رسانه (916/0) و تبلیغ و اطلاع‌رسانی (815/0) در تبیین اهداف روابط عمومی برای اتحادهای استراتژیک در توسعه ورزش همگانی دارای سطح معنی‌داری هستند، در زمینه عوامل اصلی اتحادهای استراتژیک توسعه ورزش همگانی که شامل مؤلفه‌های: اتحاد مدیریت (729/0)، اتحاد ساختاری (620/0)، اتحاد عملیاتی (615/0)، اتحاد سیاست‌گذاری (668/0) و اتحاد مالی و امکاناتی (651/0) در تبیین اتحاد استراتژیک سازمان‌های ذی­ربط برای توسعه ورزش همگانی دارای سطح معنی‌داری هستند.

 

نتیجه‌گیری و پیشنهاد

این پژوهش با هدف ارائه الگوی همکاری‌های راهبردی توسعه ورزش همگانی با بررسی دستگاه‌های اجرایی هم‌راستا (وزارت ورزش و جوانان به‌عنوان متولی اصلی ورزش وزارت آموزش‌وپرورش به‌عنوان متولی آموزش افراد از سنین کودکی و سازمان شهرداری‌ها به‌عنوان سازمانی که می‌تواند زیرساخت‌ها را ایجاد و مدیریت کند) انجام شد، در این پژوهش به شناسایی و تبیین یک چهارچوب علمی و مبتنی بر مدل‌سازی اقدام شد، هدف از این مدل، پیشنهاد ائتلاف راهبردی بین سازمان‌های مطرح شده برای ارتقای توسعه ورزش همگانی است و به دنبال شناسایی عوامل کلیدی برای همکاری موفق و ترسیم چهارچوبی برای اجرای مؤثر که با ایجاد این چهارچوب جامع برای پیمان‌های استراتژیک و همکاری‌های متعاقب آن، تلاش‌های همه سازمان‌های درگیر را هم­سو می‌کند و با ایجاد یک همکاری راهبردی بین سازمان‌ها با هدف تقویت همکاری و هماهنگی به‌منظور پیشبرد و گسترش فعالیت‌های بدنی و ورزش همگانی است.

از مهم‌ترین چالش‌های سیاستگذاری در ورزش همگانی 1.کاهش بودجه ورزش؛ 2. عدم هماهنگی بین نهادهای مختلف؛ 3. نبود برنامه‌های جامع و مستقل است. بااین‌وجود، با ایجاد سیاست‌های حمایتی قوی و انعطاف‌پذیر و با توجه به نیازها و اولویت‌های جامعه، می‌توان به ترویج ورزش همگانی و ایجاد فرهنگ ورزش در جامعه کمک بیشتری نمود. ازاین‌رو، اهمیت برنامه‌ریزی و اجرای سیاست‌های مؤثر در این زمینه بسیار چشمگیر و حیاتی است. به همین منظور در برنامه ششم توسعه، سیاست‌های مختلفی برای بالا بردن سطح ورزش در کشور گردآوری شده است. این سیاست‌ها شامل توسعه زیرساخت‌های ورزشی، افزایش بودجه‌های اختصاصی به ورزش و ترویج ورزش‌های همگانی می‌شود؛ بنابراین در این پژوهش به بررسی و تبیین موارد مهم مورد اشاره در سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه پرداخته شد.

عوامل شناسایی شده در این پژوهش شامل ده عامل اصلی به همراه زیرمجموعه آن‌ها چهارچوب‌بندی شدند و روابط بین عوامل مطابق مدل مفهومی تعریف و مورد بررسی و آزمون قرار گرفتند. تحلیل موارد مورد نظر شامل دو بخش تحلیل عاملی ابعاد مرتبط با عوامل اصلی و تحلیل مسیر روابط فی‌مابین آن‌ها بود. در عامل انگیزشی و روان‌شناختی که شامل دو مؤلفه بود به ترتیب اولویت مؤلفه انگیزه و تشویق و پاداش به‌صورت معنی‌داری تبیین کننده این عامل بودند، همان‌طور که از نتایج پیداست عامل انگیزه ممکن است یکی از مهم‌ترین عواملی باشد که افراد را به فعالیت بدنی و ورزش تشویق کند و یکی از عوامل انگیزاننده می‌تواند مسئله مربوط به تشویق‌ها و پاداش‌ها باشد که سازمان‌های مرتبط با موضوع ورزش همگانی می‌بایست به این موارد توجه داشته باشند، برگزاری جشنواره‌ها و برپا کردن ایستگاه‌های سلامتی افراد را ضمن ترغیب به انجام ورزش همگانی به آگاهی از وضعیت سلامتی خویش نیز می‌رسانند که همین امر موجب روی‌آوری افراد به فعالیت‌های بدنی برای سلامت عمومی است و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت و نتایج این بخش از پژوهش حاضر با پژوهش‌های (پارساجو و همکاران، 1397؛ نظری و قوامی، 1399؛ جاریونو و شوبکتی[20]، 2021؛ پارکر[21] و همکاران، 2024) هم‌راستا می‌باشند.

در مورد عامل روابط بین‌سازمانی که شامل سه مؤلفه: به ترتیب اولویت شراکت منابع سازمانی، هماهنگی بین‌سازمانی و ارتباط بین سازمانی می‌باشند که موجب تبیین عامل روابط بین‌سازمانی می‌باشند و در مورد مؤلفه شراکت منابع انسانی مدل پژوهش باید عنوان داشت که در سازمان‌های مورد مطالعه می‌بایست در خصوص اشتراک‌گذاری نیروهای متخصص خود با سایر سازمان‌ها به‌منظور توسعه ورزش همگانی همکاری نمایند و برای این هدف مشخص کردن اهداف استراتژیک و بستن قراردادهای پیمان مشترک استراتژیک ضروری به نظر می‌رسد و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت، مؤلفه شراکت منابع انسانی در سازمان‌ها با نتایج پژوهش‌های (عمادی و همکاران، 1399؛ دیزانی‌مکتبی و همکاران، 1400؛ پیزو[22] و همکاران، 2022) هم‌راستا است.

در مؤلفه هماهنگی بین سازمانی در پژوهش جاری که یکی از چالش‌های مهم سیاست‌گذاری در ورزش همگانی است، آنچه از روی مدل می‌توان از هماهنگی بین سازمانی استنباط کرد این است که متولی اصلی ورزش (وزارت ورزش و جوانان) با همکاری وزارت آموزش‌وپرورش به آموزش سبک زندگی سلامت، توجه به ترکیب بدنی و سلامت عمومی جامعه پرداخته و سازمان شهرداری‌ها با ایجاد فضاها سعی در تشویق جامعه به فعالیت بدنی و ورزش همگانی و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت که نتایج این بخش با پژوهش‌های (سوادی و احمدی، 1397؛ عاشقی و همکاران، 1403؛ ویلیس و بارنس[23]، 2024) هم‌راستا است.

مطابق مدل پژوهش در مورد مؤلفه ارتباط بین‌سازمانی می‌توان بیان کرد که با توجه به اهداف پژوهش سازمان‌های درگیر در توسعه ورزش همگانی می‌بایست در همکاری مستقیم با همدیگر بوده تا از انجام کارهای موازی جلوگیری شود. این همکاری‌ها می‌تواند از انجام پروژه‌های بزرگ تا برگزاری رویدادهای کوچک محلی باشند. ارتباطات بین‌سازمانی به موضوعاتی نظیر جریان اطلاعات، اشتراک‌گذاری اطلاعات، شهرت، همکاری، ایجاد ائتلاف و قدرت توجه می‌کند. با توجه به اینکه در این مؤلفه هدف توسعه ورزش همگانی است، این همکاری‌ها باید با کمک نهادهای حاکمیتی و زیر نظر آن‌ها و ایجاد شورای ورزش و سلامت به‌منظور گسترش، توسعه و ترغیب افراد جامعه به فعالیتهای بدنی افراد جامعه و ورزش همگانی بیانجامد و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه این بخش با پژوهش‌های (آذری و همکاران، 1396؛ کیسینگ و متئو[24]، 2016) هم‌راستا است.

در عامل زیرساخت و امکانات که به ترتیب شامل دو مؤلفه: توسعه زیرساخت‌ها و بودجه و امکانات است باید عنوان کرد که این عامل از عوامل اصلی توسعه در هر بخش است، تقریباً همه پژوهش‌های انجام شده به اهمیت زیرساخت‌ها به جهت توسعه ورزش اذعان داشته‌اند، متأسفانه ورزش همگانی در مبحث زیرساخت‌ها با اینکه نیاز چندانی به اماکن تخصصی ندارد، بسیار محجور مانده است، ایستگاه‌های سلامتی که در پارک‌ها توسط شهرداری‌ها در فضاهای سبز شهری تهیه شده اغلب غیراستاندارد و دارای مشکلات اساسی هستند، مسیرهای مختص دوچرخه در شهرها یا وجود ندارد و یا دچار اشکال می‌باشند؛ به نظر می‌رسد برای احیای زیرساخت مرتبط با ورزش همگانی نیازمند عزم جدی سازمان‌های درگیر با موضوع ورزش است؛ اما در مؤلفه دوم که بیانگر بودجه و امکانات هستند همان‌طور که گفته شد باید با همکاری همه سازمان‌های درگیر و حمایت نهادهای حاکمیتی و ایجاد شورای ورزش و سلامت، بودجه مورد نظر جهت توسعه ورزش همگانی و ترغیب افراد جامعه به انجام فعالیت‌های بدنی تأمین شود و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. در عامل مدیریت داوطلبان که دارای یک مؤلفه حضور داوطلبان است. نیاز فزاینده به داوطلبان برای کمک به توسعه ورزش به‌ویژه ورزش‌های تفریحی و همگانی نشان‌دهنده اهمیت داوطلبان به‌عنوان بخشی مهم از نیروی انسانی سازمان‌های دخیل در توسعه ورزش همگانی است؛ بنابراین با توجه به اینکه خصوصاً در ورزش‌های همگانی که از بودجه کمی برای توسعه برخوردار می‌باشند، سازمان‌های مرتبط با ورزش همگانی می‌بایست با به‌کارگیری و مدیریت داوطلبان ورزشی با توجه به همکاری‌های سازمانی و به‌منظور برگزاری رویدادهای ورزش همگانی به ترغیب افراد به فعالیتهای بدنی افراد جامعه و ورزش همگانی پرداخته شود و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. نتایج این بخش با پژوهش‌های (خلیل‌زاده کوچمشکی و همکاران، 1400؛ هایدزیر[25] و همکاران، 2021؛ تکسیرا و همکاران، 2023؛ میلر[26] و همکاران، 2024) هم‌راستا می‌باشند.

در عامل روابط عمومی که به ترتیب شامل دو مؤلفه رسانه و تبلیغ و اطلاع‌رسانی است، طبق نظر اکثر پژوهشگران، در عصر حاضر، رسانه تأثیر شگرفی در زندگی افراد دارد و می‌تواند موجب ترغیب و تشویق افراد به انجام فعالیت بدنی و ورزش همگانی شود. با توجه به وجود شبکه‌های اجتماعی و نقش رسانه‌ای آن‌ها، رسانه با نقش‌های: اطلاع‌رسانی، فرهنگ‌سازی، آموزش و مشارکت اجتماعی با تأثیرگذاری روی افراد می‌تواند موجب گرایش افراد به ورزش همگانی شود این مسئله موجب می‌شود که سازمان‌های مرتبط توجه ویژه‌ای به عامل روابط عمومی و رسانه داشته باشند و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. نتایج این بخش از تحقیق با پژوهش‌های (مشتاقی و همکاران، 1400؛ سلطانی و قاسمی، 1400؛ عاشقی و همکاران، 1401؛ کیم[27] و همکاران، 2022؛ جرار[28] و همکاران، 2024).

عوامل اصلی مدل که منجر به ایجاد اتحاد سازمان‌های مرتبط با حوزه ورزش همگانی می‌شود عامل اتحادها می‌باشند که به ترتیب شامل: عامل اتحاد مدیریتی، عامل اتحاد سیاست‌گذاری، عامل اتحاد مالی و امکاناتی، عامل اتحاد ساختاری و عامل اتحاد عملیاتی است. عامل اتحاد مدیریتی مهم‌ترین عامل اتحادهای استراتژیک بود که نشان‌دهنده اهمیت توجه مدیران و نهادهای حاکمیتی به این موضوع است باید توجه کرد که هرگاه که در مورد برنامه‌ریزی‌های راهبردی و استراتژیک عواملی وجود داشته باشد عموماً توجه مدیران و برنامه‌ریزان در سطح کلان موجب موفقیت می‌شود به نظر می‌رسد موفقیت در توسعه ورزش همگانی نیازمند توجه همه نهادها و سازمان‌های مرتبط بوده و برای این امر نیازمند مدیریت صحیح برای جلوگیری از موازی کاری‌های سازمانی و همکاری‌های بین‌سازمانی است که نشان‌دهنده اهمیت عامل اتحاد مدیریت است و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت نتایج این بخش از پژوهش با نتایج پژوهش‌های (آقاجانی و همکاران، 1393؛ اسدپناه، 1400) هم‌راستا است.

عامل اتحاد سیاست‌گذاری دومین عامل مدل پژوهش حاضر بوده و همان‌طور که پژوهش‌های مختلف به آن اشاره کردند یکی از عوامل تأثیرگذار موفقیت در هدف‌های بلندمدت، عامل سیاست‌گذاری بوده و سازمان‌های مرتبط با توسعه ورزش همگانی می‌بایست با سیاست‌گذاری درست و همکاری با سایر سازمان‌ها به همکاری‌های استراتژیک پرداخته تا موجب توسعه ورزش همگانی گردند. نتایج این بخش از پژوهش با پژوهش‌های (جوادی‌پور و همکاران، 1397؛ وفایی‌مقدم و همکاران، 1397؛ بوریلو[29] و همکاران، 2011؛ گوکالپ[30] و همکاران، 2023) هم‌راستا است. عامل اتحاد مالی و امکاناتی سومین عامل مدل پژوهش بوده که نشان‌دهنده اهمیت موارد مالی و امکانات است که در پیمان‌های همکاری موضوع در مورد در اختیار قرار دادن اماکن و تجهیزات تخصصی هر نهاد به نهاد دیگر به‌منظور توسعه ورزش همگانی بوده و در نظر دارد سازمان‌ها در زمان برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای مرتبط با ورزش همگانی امکانات، تجهیزات و منابع مالی خود را در اختیار سایر سازمان‌ها قرار داده تا به توسعه ورزش همگانی کمک شود و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. این بخش از پژوهش با پژوهش‌های (اسدپناه، 1400؛ عاشقی و همتی‌نژاد، 1401؛ گوکالپ و همکاران، 2023) هم‌راستا است.

در عامل اتحاد ساختاری که یکی از مؤلفه‌های بسیار مهم برای توسعه ورزش همگانی است، نشان‌دهنده این است که سازمان‌های متولی باید با همکاری یکدیگر به ایجاد زیرساخت‌ها و تجهیز اماکن مورد استفاده عموم افراد جامعه اهتمام ورزند، ایستگاه‌های سلامتی، پارک‌ها و فضای سبز توسط سازمان شهرداری‌ها، اماکن و سالن‌های ورزش دانش‌آموزی همچنین سالن‌های ورزشی احداث شده توسط وزارت ورزش و جوانان همگی مواردی هستند که می‌توانند به توسعه ورزش همگانی منجر شوند؛ اما اگر این ایجاد ساختار با اشتراک سازمان‌های درگیر همراه شود با توجه به جلوگیری از موازی کاری‌های مسبوق به سابقه ضمن اینکه هزینه‌های ایجاد طرح‌ها کاهش پیدا می‌کند به بهتر شدن و تخصصی شدن موارد مطروحه نیز می‌انجامد و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. نتایج این بخش با پژوهش‌های (جلالی و همکاران، 1397؛ آلبرز[31] و همکاران، 2016) هم‌راستا است. عامل اتحاد عملیاتی انجام کارهای عملیاتی در کشور عموماً با دولت است؛ اما منظور اصلی اتحاد عملیاتی در واقع شرکت و همکاری نهادهای مرتبط در اجرا و انجام فرایندهای مختلف پیشبرد فعالیت‌های بدنی (ورزش همگانی) است به‌عنوان مثال اجرای رویدادها، آموزش پرسنل و موارد مختلف دیگر که همگی در فاز اجرا قرار می‌گیرند و با توجه به نتایج پژوهش رابطه بین متغیرها مورد تأیید قرار گرفت. نتایج این بخش با پژوهش‌های (قره‌چه و همکاران، 1394؛ میری‌اصل و طالبی، 1397؛ آکپوتو[32]، 2016) هم‌راستا است.

در پایان، می‌توان عنوان داشت از نتایج بررسی پژوهش‌های گذشته آنچه بیشتر از همه جلوه می‌کند این است که رشد امکانات ورزشی در کشور با رشد جمعیت متناسب نبوده است (اسلامی و همکاران، 1396). از طرفی تمهیدات لازم برای استفاده کامل و همه‌جانبه از امکانات و تأسیسات ورزشی موجود فراهم نیامده است. این موضوع و همچنین استفاده ناکارآمد از حداقل امکانات و تجهیزات موجود موجب عدم برخورداری همه اقشار جامعه از امکانات ورزشی شده است. این در حالی است که بند سوم قانون اساسی به برخورداری رایگان همه مردم از تربیت‌بدنی اشاره می‌کند (احسانی، 1398).

بر اساس قانون، یکی از وظایف وزارت ورزش و جوانان به‌عنوان متولی بخش تربیت‌بدنی و ورزش کشور هماهنگ ساختن فعالیت‌های تربیت‌بدنی و تفریحات سالم در کشور است. علی‌رغم اینکه هر یک از دستگاه‌های اجرایی (دولتی، غیردولتی و بخش خصوصی) با در اختیار داشتن منابع و اختیارات خاص نقش مؤثری در پیشبرد فعالیت‌های تربیت‌بدنی و ورزش دارند، لیکن بر اساس ماده هفت قانون تشکیل سازمان تربیت‌بدنی (به‌منظور ایجاد هماهنگی در فعالیت‌های تربیت‌بدنی و تفریحات سالم کشور و تعیین خط‌مشی فعالیت‌های مزبور شورای عالی ورزش با حضور اعضای پیش‌بینی شده در قانون وظیفه تصویب برنامه‌ها و طرح‌های اساسی مربوط به تربیت‌بدنی و تفریحات سالم کشور را به عهده دارد) توسعه مشارکت ورزشی به‌عنوان یک استراتژی اصلی و وظیفه حاکمیتی دولت در جهت ارتقای سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی و ایجاد نشاط عمومی و شادابی اجتماعی مد نظر حاکمیت است؛ لذا برنامه‌های کلان بایستی به تأیید شورای عالی ورزش برسد تا در مراحل مختلف اجرا نظارت و ارزیابی برنامه‌ها رصد گردیده و نتایج حاصله گزارش شود (گودرزی، 1399) که متأسفانه با وجود قوانین لازم، اما از طرف مدیران عموماً استقبال شایسته‌ای از ورزش همگانی به دلیل نداشتن ویترین قهرمانی و البته منابع مالی نمی‌شود.

با توجه به اینکه اولین مشخصه ایران 1404 که در سند چشم‌انداز بیست‌ساله کشور بر آن تأکید شده است، توسعه‌یافتگی است و توسعه تربیت‌بدنی و ورزش نیز به‌عنوان زمینه‌ساز تأمین و تربیت نیروی انسانی سالم و تندرست بوده؛ بنابراین توسعه ورزش همگانی بر اساس سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه اهمیت بسیار زیادی در بهبود سلامت و رفاه عمومی جامعه داشته و با توجه به نقش اساسی سیاست‌های حمایتی و برنامه‌ریزی‌های راهبردی، ایجاد فرصت‌های ورزشی برای اقشار مختلف و ترویج فرهنگ ورزش در سطح ملی و منطقه‌ای می‌تواند به افزایش مشارکت و انگیزه افراد برای شرکت در فعالیت‌های ورزشی کمک کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اجرای موفقیت‌آمیز این سیاست‌ها می‌تواند به بهبود قابل ملاحظه‌ای در وضعیت سلامت عمومی منجر شود. در نهایت، ترویج ورزش همگانی نه‌تنها به ارتقای سطح رفاه و کیفیت زندگی افراد جامعه کمک می‌کند، بلکه باعث ایجاد یک جامعه سالم‌تر و فعال‌تر خواهد شد.

با توجه به موارد مذکور و اهمیت ورزش همگانی و فعالیت‌های بدنی در سلامت عمومی جامعه، سیاست‌گذاری توسعه ورزش همگانی و برنامه‌ریزی در راستای توسعه آن دارای اهمیت بسیار بوده و در این میان همکاری‌های بین سازمانی برای این منظور اهمیت بسیار دارد. اتحادها و پیمان‌های راهبردی در راستای گسترش ورزش همگانی بین سازمان‌های مرتبط با ورزش همگانی، همکاری نهادهای وزارت ورزش و جوانان به‌عنوان متولی اصلی ورزش جامعه و وزارت آموزش‌وپرورش به‌عنوان آموزش‌دهنده افراد جامعه و آینده‌ساز و سازمان شهرداری‌ها به‌عنوان سازمانی که می‌تواند زیرساخت‌ها را ایجاد و مدیریت کند درصورتی‌که با حمایت و نظارت نهاد حاکمیتی و ایجاد شورای ورزش و سلامت باشد می‌تواند موجب توسعه ورزش همگانی در کشور شده و سطح سلامت عمومی جامعه را ارتقا بخشد.

 

 

 

ملاحظات اخلاقی

حامی مالی

این مقاله حامی مالی ندارد.

مشارکت نویسندگان

تمام نویسندگان در آماده‌سازی این مقاله مشارکت کرده‌اند.

تعارض منافع

بنابه اظهار نویسندگان، در این مقاله هیچ‌گونه تعارض منافعی وجود ندارد.

تعهد کپی‌رایت

طبق تعهد نویسندگان، حق کپی‌رایت (CC) رعایت شده است.



[1]. Shilbury & Sotiriadou

[2]. Sports development

[3]. Joint cooperation

1. Shomurodovich

[5]. Strategic alliance

[6]. Cooperation strategy

[7]. Zhou

[8]. Kryvovyazyuk

[9]. Ferrigno

[10]. Huang & Qiu

[11]. Musante

[12]. Sherry

[13]. Clopton

[14]. Waller

[15]. Skewness

[16]. Kurtosis

[17]. Average Variance Extracted

[18]. Latent variable correlation

[19]. Fronleichram & Loker

[20]. Jariono & Subekti

[21]. Parker

[22]. Pizzo

[23]. Willis & Barnes

[24]. Kassing & Matthews

[25]. Hidzir

[26]. Miller

[27]. Kim

[28]. Jarrar

[29]. Burillo

[30]. Gökalp

[31]. Albers

[32]. Akpotu

References
 
دوره 13، شماره 49
بهار 1404
صفحه 257-286

  • تاریخ دریافت 19 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 22 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1403