عوامل موثر بر شدت انرژی در استان‌های کشور با تاکید بر پیوندهای فضایی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار اقتصاد دانشکده اقتصاد خوارزمی تهران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی، دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی

چکیده

امروزه میزان مصرف انرژی برای کارشناسان و ناظران اقتصادی یکی از مؤلفه‌های ارزیابی عملکرد کشورها و دولت‌ها است و شدت انرژی یکی از شاخص‌های بررسی کارایی مصرف انرژی تلقی می‌شود. هدف اصلی از این مطالعه، بررسی برخی عوامل تأثیرگذار بر شدت انرژی از جمله، تولید ناخالص داخلی سرانه، صنعتی شدن و زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل است که با در نظر گرفتن پیوندهای فضایی بین مناطق (استان‌های) کشور در طی دوره زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۲ مورد مطالعه قرار گرفته است؛ برای این منظور از روش اقتصادسنجی پنل فضایی برای برآورد مدل استفاده شده است، نتایج حاصل از مدل خودرگرسیو فضایی با خطای فضایی (SAC) نشان می‌دهد شدت انرژی در ایران تحت تأثیر عامل فضایی بوده و میزان آن علاوه بر عوامل داخلی یک استان، به شدت انرژی استان‌های مجاور نیز وابسته است. به عبارت دیگر هرگونه شوک خارجی وارد شده بر یک استان به کاهش شدت انرژی در استان‌های همسایه منجر می‌شود. همچنین نتایج تحقیق نشان می‌دهد تولید ناخالص داخلی سرانه دارای اثر منفی و معنادار و متغیرهای صنعتی شدن و زیرساخت‌های حمل‌ونقل دارای اثر مثبت و معنادار بر شدت انرژی در استان‌های ایران است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Influential Factors of Energy Intensity in Iran’s Provinces with emphasis on Spatial Linkages

نویسندگان [English]

  • Siab Mamipour 1
  • Somayeh Karami 2
1 Assistant prof of Economics, Kharazmi university
2 MSc Student of Economic and Social Systems, Kharazmi University, Economic Department, Tehran, Iran
چکیده [English]

Todays, energy consumption for experts and economists is one of the components of the performance evaluation of governments and countries, and energy intensity is considered as one of the indicators for assessing energy efficiency. The main purpose of this paper is to study some of the influential factors of energy intensity, such as GDP per capita, industrialization and transportation infrastructure which has been studied considering the spatial links between the provinces during the period from 2008 to 2014. For this purpose, the spatial panel econometric method has been used to estimate the model. The results of Spatial Autoregressive Model with Auto Regressive disturbances (SAC) show that the energy intensity was influenced by the spatial factor in Iran. So, the energy intensity in a province is not only influenced by the internal factors of the province but is also influenced by the energy intensity of the adjacent province. In other words, any external shock to a province will lead to a reduction in energy intensity in adjacent provinces. Also, the results show that GDP per capita has a negative and significant effect and industrialization and transport infrastructure variables have a positive and significant effect on energy intensity in Iran's provinces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • energy intensity
  • adjacency
  • Spatial Panel
  • Spatial Autoregressive Model with Auto Regressive disturbances (SAC)
  • Iran's provinces
اکبری، نعمت­الله و فرهمند، شکوفه. (۱۳۸۴). همگرایی اقتصادی کشورهای اسلامی و بررسی سرریزهای منطقه­ای با تأکید بر نقش منتخبی از کشورهای حوزه­ی خلیج فارس (مطالعه­ای بر مبنای اقتصادسنجی). فصلنامه پژوهش‌های بازرگانی، ۳۴: ۱-۳۲.
اله­وردی، عاطفه و پورحاتمی، زهره. (1394). بررسی تاثیر شهرنشینی و صنعتی شدن بر شدت مصرف انرژی در ایران. دومین کنفرانس بین­المللی پژوهش­های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، مالزی.
بابازاده، محمد، قدیمی، خلیل و محسنی، رضا. (۱۳۸۸). تأثیر سرمایه­گذاری در بخش حمل‌ونقل بر رشد اقتصادی در ایران. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، ۵۰: ۱۹۹-۱۵۷.
بهمنی، مجتبی، جمشیدنژاد، آرش و انصاری لاری، محمدصالح. (۱۳۹۳). بررسی عوامل مؤثر بر مصرف انرژی بخش خانگی استان­های کشور. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 10(42): ۱۸۱-۱۶۱.
خرسندی، مرتضی و عزیزی، زهرا. (1391). ترکیب مصرف و اثرگذاری انرژی بر رشد اقتصادی: کاربردی از رگرسیون غیرخطی انتقال ملایم. فصلنامه اقتصاد محیط­زیست و انرژی، 1 (3): 17-34.
سیف، اله مراد و حمیدی رزی، داود. (۱۳۹۶). عوامل موثر بر شاخص شدت مصرف انرژی استان­های کشور: رهیافت داده­های تابلویی پویای فضایی. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، (۵۳): ۱۰۳-۶۱.
عمادزاده، مصطفی، شریفی، علیمراد، دلالی اصفهانی، رحیم و صفدری، مهدی. (۱۳۸۲). تحلیلی از روند شدت انرژی در کشورهای OECD. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، (۲۸): ۱۱۸-۹۵.
فرج­زاده، زکریا. (۱۳۹۴). شدت انرژی در اقتصاد ایران: اجزا و عوامل تعیین­کننده. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 4 (۱۵): ۸۶-۴۳.
گلی، زینت و  اشرفی، یکتا. (۱۳۸۹). بررسی شدت انرژی کشور و تجزیه آن با استفاده از شاخص ایده­آل فیشر در ایران. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی. 18 (54): 54 – ۳۵.
مرکز آمار ایران، سالنامه­های آماری 138۷ تا 1392.
مزرعتی، محمد و متوسلی، محمود. (۱۳۷۸). پیش­بینی و تحلیل سیاستی از تقاضای حامل­های انرژی در ایران. مجله برنامه و بودجه، ۴۳ و ۴۴: ۷۶-۲۹.
محمودپور، کامران، سلیمانی، میلاد و سیستانی بدوئی، یاسر. (1395). تاثیر هدفمندی یارانه­ها بر شدت انرژی در صنعت ایران. فصلنامه سیاست­های راهبردی و کلان، 4(14): 91-124.
منظور، داوود و  نیاکان، لیلی. (۱۳۹۳). رابطه توسعه اقتصادی و شدت انرژی در کشورهای عضو اکو: مدل رگرسیون داده‌های تابلویی آستانه‌ای یکنواخت. فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، ۶۹: ۱۰۶-۸۳.
ناجی میدانی، علی‌اکبر، مهدوی عادلی، محمدحسین و  عربشاهی دلوی، مهدیه. (۱۳۹۴). بررسی رابطه بین صنعتی شدن و کارایی انرژی‌بخش صنعت در ایران. مجله سیاست‌گذاری اقتصادی، 7 (13):27-56.