الگوی تدوین سیاست‌های دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بررسی اسناد بالادستی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه اقتصاد انرژی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

10.30507/jmsp.2021.288290.2258

چکیده

دیپلماسی اقتصادی فن پیاده‌سازی سیاست خارجی است که منافع اقتصادی کشور را دنبال و از توان اقتصادی در سطوح دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی بهره‌مند می‌شود. کیفیت دیپلماسی اقتصادی در هر کشور متأثر از خط‌مشی‌های سیاستی است که عمدتا در ضمن اسناد بالادستی تعیین، هدایت و ارزیابی می‌گردد. هدف این پژوهش ارائه الگوی تدوین سیاست‌های دیپلماسی اقتصادی مبتنی بر تحلیل و استخراج رویه‌های مفهومی آمده در اسناد بالادستی پیشینی است. سند چشم‌انداز 1404، سیاست‌های کلی ‌برنامه‌ چهارم، پنجم و ششم توسعه و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی اسناد منتخب جهت انجام این پژوهش به حساب می‌آیند. پژوهش حاضر بر اساس روش کیفی تحلیل مضمون انجام گردیده و نحوه گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه‌ای است. در این روش پس از گزینش بندهای مرتبط با حوزه موضوعی پژوهش و انجام کدگذاری باز، در مجموع 172 مضمون پایه و 35 مضمون سازمان‏دهنده ذیل 12 مضمون فراگیر (بازطراحی سیاست خارجی با اولویت‌ اقتصادی و رویکرد تمدنی؛ منطقه‌گرایی؛ انتقال فناوری؛ بهبود تجارت خارجی؛ بهره‌مندی از سرمایه‌گذاری‌های خارجی؛ تعامل سازنده با رژیم‌ها و سازمان‌های اقتصادی منطقه‌ای و بین‌المللی؛ ارتقای برند ملی ایران؛ تقویت لجستیک تجاری؛ بهره‌برداری از موقعیت جغرافیایی؛ تدوین نقشه راه؛ مقابله با مخاطرات و اختلال‌های اقتصادی خارجی و تقویت دیپلماسی انرژی) استخراج و با استفاده از آن مدل اکتشافی مورد نظر حاصل شد. درنهایت، الگوی پیشنهادی برای تدوین سیاست‌های دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران نشان داد که تنظیم سیاست‌های دیپلماسی اقتصادی در دوره پیش‌رو بایستی ضمن ارتباط معنادار در نسبت با برنامه‌های پیشینی، اقدام به حفظ نقاط مثبت، جبران کمبودها و لحاظ نمودن اقتضائات نوین نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Model for formulating economic diplomacy policies of the Islamic Republic of Iran based on the review of upstream documents

نویسندگان [English]

  • Mahdi Sadeghi Shahdani 1
  • Reza Tavakoli 2
  • Amirhossein Arabpour 3
1 Faculty member, Department of Energy Economics, Faculty of Islamic Studies and Economics, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 M.Sc. Student of Islamic Education and Economics, Faculty of Economics, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
3 M.Sc. Student of Islamic Education and Business Management, Faculty of Management. Imam Sadiq University. Tehran, Iran
چکیده [English]

Economic diplomacy is the art of implementing foreign policy that pursues the economic interests of the country and benefits from economic power at the bilateral, regional and international levels. The quality of economic diplomacy in any country is influenced by government policies in upstream documents. The purpose of this study is to provide a model for formulating economic diplomacy policies based on the analysis in the a priori upstream documents. The Vision 2025 document, the general policies of the Fourth, Fifth and Sixth Development Plans and the general policies of the resistance economy are the documents selected for this research. The present research is based on the qualitative method of thematic analysis and the method of collecting information is library. In this method, after open coding, a total of 172 basic themes and 35 organizing themes under 12 comprehensive themes (foreign policy redesign with economic priority and civilized approach; regionalism; technology transfer; trade improvement; Benefit from foreign investments; Constructive interaction with regional and international economic regimes and organizations; Promotion of Iran's national brand; Strengthening trade logistics; Exploiting geographical location; Develop a roadmap; Dealing with foreign economic risks and disturbances and strengthening energy diplomacy) were extracted and the exploratory model was obtained using it. Finally, the proposed model for formulating economic diplomacy policies of the Islamic Republic of Iran showed that the formulation of economic diplomacy policies in the forthcoming period should be significantly related to previous programs. Maintain positive points, compensate for shortcomings and take into account new requirements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • economic diplomacy
  • upstream documents
  • resistance economy
  • Development plans
  • Vision Document
Abedi Jafari, H., Taslimi, M., Feghhi, A., & Sheikhadeh, M. (2012). Content analysis and network of content a simple and practical method for understanding the current models using qualitative data. Strategic Management Thought, 5(2), 151-198. (Persain)
Adibi, A., & Habibzadeh, T. (2020). Resistance economy, economic diplomacy, and preference agreements. Political Science Quarterly, 15(47), 169-200. (Persain)
Afzali, R., & Kiani, V. (2014). Analyzing the quality of Iran's foreign relations in the 4th development plan. Journal of The Macro and Strategic Policies, 1(1), 105-136. (Persain)
Arghavani Pirsalami, F., & Gholami, M. (2019). Economic diplomacy of Iran in development plans: a pathological study of the 4th to the 6th plans. Journal of Law Studies, 10(2), 1-27. (Persain)
Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405.
Bagheri, A., Farzin, M., & Amini, J. (2021). Requirements and supervising and monitoring consideration in designing the general policies of the government. Journal of The Macro and Strategic Policies, 9(34), 250-271. (Persain)
Baranay, P. (2009). Modern Economic Diplomacy. Received from: http://www.1v/mi/Baranay_Pavol_eng1.pdf.
Bayne, N., & Woodlock, S. (2011). The new economic diplomacy: Decision making and negotiation in international economical relations. 3rd ed. LSE Publication.
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Jahangiri, S., & Saee, A. (2020). Analyzing China's approach to achieve the economic powerful status in the world. Journal of Foreign Policy, 32(1), 45-82. (Persain)
Jönsson, Ch., & Hall, M. (2005). Essence of diplomacy (studies in diplomacy and international relations). New York: Palgrave Macmillan.
Kamali, Y., Sheikhadeh Jooshani, S., Hossein Asgarir, F. (2021). Identifying and prioritizing the indexes of designing public policies. Journal of The Macro and Strategic Policies, 9(34), 210-248. (Persain)
Kazemi, A. (1990). New diplomacy in the changing era of international relations. Tehran: Office of Political and International Studies. (Persain)
Khamenei, A. (2013). Meeting with students. Retrieved from: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20686. (Persain)
Khamenei, A. (2015). Meeting with laborers of MAPNA industrial group. Retrieved from: http://farsi.khamenei.ir/print-content?id=26279. (Persain)
Macro-policies of resistance economy. (2014). Retrieved from: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=25370. (Persain)
Moons, S., & Bergeijk, P. Van (2013). A meta-analysis of economic diplomacy and its effect on international economic flows. ISS Working Papers - General Series 50074, International Institute of Social Studies of Erasmus University Rotterdam (ISS). The Hague. Received  from: https://ideas.repec.org/p/ems/euriss/50074.html.
Naray, O. (2008). Commercial diplomacy: A conceptual overview. World Conference of TPOs The Hague The Netherlands.
Nasrollah Zadeh, M., Khoramshad, M., & Habib Allah Zadeh, M. (2020). The approach of constitution and higher documents with regards of IRI's diplomacy. Journal of National Security, 10(37), 315-352. (Persain)
Neuendorf,  K. A. (2002). The content analysis guidebook. Thousand Oaks: Sage Publications.
Rana, K. (2017). Mutual diplomacy (translated into Farsi by Mehdi Sahabi). Tehran: Ministry of Foreign Policy. (Persain)
Rana, K. S. (2007). Economic Diplomacy: The Experience of Developing Countries, In The New Economic Diplomacy, Decision-Marking and Negotiation in international relations. N. Bayne & S. Woolcock (eds.). the London School of Economics and Politics Science, UK.
Rezaee, A. (2017). Macro-policies: the supreme leader's declaration until 2017. Office of Expediency Discernment Council. (Persain)
Samee Nasab, M. (2015). Economic diplomacy, a resisting strategy for combating economic sanctions in resistance economy. Journal of Security Horizons, 7(25), 115-147. (Persain)
Sheikh Atar, A. (2007). The contribution of diplomacy and economy, status of economic diplomacy in regional cooperation of IRI. Diplomatic Citizen, 3. (Persain)
Soleimani, Y., Seyed Hossein Zadeh Yazdi, S. (2017). Approaches and factors of macro-policies of resistance economy the case of the 12th clause on economic diplomacy. Journal of The Macro and Strategic Policies, 4(special issue), 91-114. (Persain)