سیاست‌های راهبردی و کلان

سیاست‌های راهبردی و کلان

چارچوب حاکمیت داده آبی برای پیشرفت دریامحور: گامی به‌سوی اقتصاد آبی داده‌محور در ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای اقتصاد، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
3 گروه اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس، ایران
10.30507/jmsp.2026.567313.2912
چکیده
اقیانوس‌ها مولدترین، در عین حال کم استفاده ترین اکو سیستم‌های سیاره زمین را تشکیل می‌دهند. علیرغم پیشرفت‌های جهانی در چارچوب‌های اقتصاد آبی، کشور‌های دریامحور در حال توسعه به‌ویژه ایران با چندپارگی نهادی، قابلیت همکاری ضعیف داده‌ها، و ظرفیت محدود برای تحول دیجیتال مواجه هستند. این پژوهش، «چارچوب حاکمیت داده آبی برای پیشرفت دریامحور (BDGF-MP)» را توسعه می‌دهد که اصول اقتصاد آبی، حاکمیت داده، و حاکمیت تطبیقی را در یک مدل یکپارچه از مدیریت پایدار اقیانوس ادغام می‌کند. این مطالعه با بهره‌گیری از مقایسه‌های فراملی، تحلیل اسنادی، و مصاحبه‌های تخصصی، بررسی می‌کند که چگونه زیرساخت‌های دیجیتال، هوش مصنوعی (AI) و اصلاحات نهادی میتوانند حکمرانی دریایی ایران را متحول سازند. چارچوب پیشنهادی چهار لایه درهم‌کنشگر – زیرساخت داده، تحلیل و هوش مصنوعی، سامانه‌های پشتیبان تصمیم، و هماهنگی حاکمیتی – را پیشنهاد می‌کند که توسط یک حلقه بازخور تطبیقی، که با «شاخص پیشرفت دریامحور (MPI)» سنجیده می‌شود، به یکدیگر مرتبط می‌گردند. یافته‌های تجربی نشان می‌دهند که سامانه‌های داده چندپارۀ ایران مانع هماهنگی می‌شوند، اما با وجود ابتکارات نوظهور بندر هوشمند و پایش آلودگی، آمادگی بالقو‌ه‌ای نیز آشکار می‌گردد. این مقاله از لحاظ نظری، نظریۀ حاکمیت داده را به قلمرو اقیانوس بسط می‌دهد و از جنبۀ عملی، نقشه راهی برای گذار ایران به‌سوی اقتصاد آبی داده‌محور ترسیم می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Blue Data Governance Framework for Maritime Progress: Toward a Data-Driven Blue Economy in Iran

نویسندگان English

Hassan Beyk Mohammadlu 1
Hََossein (Adib) Arabi 2
Hossein Heidari 3
1 Faculty Member at the Center for Strategic Research, Expediency Discernment Council, Tehran, Iran.
2 Ph.D student, SNDU, Tehran, Iran
3 Department of Economic, BA.C, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran
چکیده English

Oceans constitute the planet’s most productive yet most underutilized ecosystems. Despite global progress in blue economy frameworks, developing maritime nations—particularly Iran—face institutional fragmentation, poor data interoperability, and limited capacity for digital transformation. This study develops the Blue Data Governance Framework for Maritime Progress (BDGF-MP), integrating the principles of Blue Economy, Data Governance, and Adaptive Governance into a unified model of sustainable ocean management. Drawing upon cross-national comparisons, documentary analysis, and expert interviews, the research explores how digital infrastructures, artificial intelligence (AI), and institutional reforms can transform Iran’s maritime governance. The framework proposes four interacting layers—Data Infrastructure, Analytics & AI, Decision-Support Systems, and Governance Coordination—linked by an adaptive feedback loop measured through a Maritime Progress Index (MPI). Empirical findings demonstrate that Iran’s fragmented data systems inhibit coordination but reveal latent readiness through emerging smart-port and pollution-monitoring initiatives. Theoretically, the paper extends data-governance theory to the ocean domain; practically, it outlines a roadmap for Iran’s transition toward a data-driven Blue Economy.

کلیدواژه‌ها English

Blue Economy
data governance
maritime policy
marine data integration
maritime index

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 22 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 22 شهریور 1405