سیاست‌های راهبردی و کلان

سیاست‌های راهبردی و کلان

سناریوهای سیاست گذاری تعامل دولت و جامعه در حوزه آب: بر اساس سیاست های کلی اصلاح الگوی مصرف

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید باهنر، کرمان. ایران
4 دکتری رشته حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.30507/jmsp.2023.397899.2583
چکیده
دولت‌ها در حوزه آب‌ به علت تحکم سازمانی از جامعه قوی تر بوده اند. کمبود آب و کاهش تدریجی آن در اثر مصرف بیش از اندازه توسط جوامع موجب شده است مساله آب نقش اساسی در روابط دولت و ملت‌ها داشته است. دولت‌های قوی به علت در اختیار داشتن ابزار تصمیم گیری و اتخاذ سیاست های کلی و راهبردهای مهم در حوزه اصلاح الگوی مصرف و همچنین استفاده از توان خود جهت انجام امور جامعه بدون اتکا به مردم به دلیل برخورداری از درآمدهای رانتی،استخراج آسان منابع و توزیع آن بین ذینفعان، بروکراسی گسترده، وجود احزاب دولتی و بستن فضای جامعه مدنی باعث انزوا و ضعف جامعه گردیده اند. از این روی سؤال اصلی تحقیق عبارت از سناریوها و روندهای ممکن دولت و جامعه در مناسبات آب در ایران چیست؟.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد دولت در ایران به دلیل برخوردار بودن از توانایی نفوذپذیری و استخراج منابع ، توانایی تنظیم روابط اجتماعی و تخصیص منابع باعث تضعیف جامعه گردیده است. عواملی که باعث تقویت دولت در ایران گردیده است عبارت‌اند از: انتقال حوضه‌ای آب، صدور مجوز ، تصفیه آب، سیاست سازه‌ای، سیاست نرخ‌گذاری، اخذ مجوز انشعابات، افزایش جمعیت و بالا رفتن سطح زندگی، رشد کشاورزی و صنایع، حل‌وفصل منازعات میان متقاضیان آب، ایجاد مشوق‌های اقتصادی و فرهنگی-اجتماعی. چارچوب نظری حکمرانی آب و آینده‌پژوهی می باشد و از روش روندکاوی و سناریونویسی استفاده می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Policy scenarios of government-society interaction in the field of water: based on the general policies of reforming the consumption pattern

نویسندگان English

Yoosof Moslemi Mehni 1
Abolfazl Ghasemi 2
Ali Ilkhanipoor 3
Gholamreza Afsharipoor 4
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran , Babolsar, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
4 Ph.D. in Law, Faculty of Law, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

Governments were stronger than society in the water sector due to their organizational dominance. The results of water and its reduction due to excessive consumption by societies make water play an essential role in the relations between the government and the nations. Strong governments are due to having decision-making tools and general policies and important strategies in the field of reforming consumption patterns, as well as using their power to rely on people for no reason from rentier incomes, easy resource extraction and distribution. Among the stakeholders, bureaucracy, the existence of government parties and closing the space of civil society caused the isolation and weakness of the society. Therefore, the main question of the research is what are the possible scenarios and trends of the government and society in water relations in Iran? The findings of the research show that the government in Iran has weakened the society due to its ability to penetrate and extract resources, the ability to regulate social relations and allocate resources. The factors that have strengthened the government in Iran are: transferring water basins, issuing permits, water purification, structural policy, pricing policy, obtaining branch permits, increasing population and raising the standard of living, growing agriculture and industries, resolving conflicts between water applicants. , creating economic and cultural-social incentives. The theoretical framework is water governance and future research, and trend analysis and scenario writing methods are used.

کلیدواژه‌ها English

strong government
weak society
water policy
modification of consumption pattern
آشنا، حسام‌الدین (۱۳۹۴). بحران آب یا بحران حکمرانی. ضمیمه روزنامه شرق.
اصغری، امیررضا (1395). مقیاس‌ها و روش‌های اندازه‌گیری و تقسیم آب در ایران. پژوهش‌نامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی، سال پنجم، (2). 1-16.
افسری، عبدالحمید؛ حاجی ناصری، سعید؛ فاضلی، محمد و فیرحی، داوود (1396). مدل داده‌بنیاد بررسی جامعه‌شناختی حکمرانی آب در بحران دریاچه ارومیه. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 7(25).
اندیشکده تدبیر آب ایران (۱۳۹۴). ارزیابی مقدماتی حکمرانی آب کشور. تهران: اندیشکده تدبیر آب ایران.
جمعی از نویسندگان (1397). آینده‌پژوهی جهان. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
حافظ‌نیا، محمدرضا و نیکبخت، مهدی (1381). «آب و تنش‌های اجتماعی-سیاسی مطالعه موردی: گناباد. تحقیقات جغرافیایی، 17(2-3)، 43-62.
حلبیان، امیرحسین و شبانکاری، مهران (1389). مدیریت منابع آب در ایران (مطالعه موردی: چالش‌های انتقال آب از بهشت‌آباد به زاینده‌رود). مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین‌المللی جغرافیدان جهان اسلام.
زارعی، محمدابراهیم و سلطانمرادی، زهرا (1395). بررسی ارتباط میزان ثبات سیاسی با مدیریت آب در اصفهان صفوی. تاریخ اسلام و ایران، سال بیستم و ششم، (31)، 100-120.
علی حسینی، سعید؛ کشاورزترک، عین‌الله؛ گودرزی، غلامرضا؛ فضلی، صفر و بیات، روح‌الله (1398). شناسایی روندها و سناریوهای آینده نظام بانکی ایران. سیاست‌گذاری عمومی، 5(1)، 33-58.
عمرانیان خراسانی، حمید (۱۳۹۴). حکومت خوب و مدیریت آب. نشریه آب و توسعه پایدار. سال یکم، (۳).
عیوضی، رحیم (1395). آینده‌پژوهی سیاسی. راهبرد، سال بیست و پنجم، (79)، 177-198.
فاضلی، محمد (۱۳۹۶). جامعه‌شناسی سیاسی بحران آب در ایران کم‌آبی یا بحران آب؟ تهران: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری.
قانون توزیع عادلانه آب (1361).
کاتوزیان، محمدعلی (۱۳۸۹). تضاد دولت و ملت: نظریه تاریخ و سیاست در ایران. ترجمه علیرضا طیب. تهران: نی.
کریمی مله، علی؛ قاسمی، ابوالفضل و علیزاده، زهرا (۱۳۹۳). دولت قوی و جامعه ضعیف: رابطه دولت و جامعه در عصر محمدرضا شاه ۱۳۳۲-۱۳۵۶. رهیافت انقلاب اسلامی، سال هشتم، (۲۶)، ۱۳۱-۱۵۰.
گزارش صنعت آب و فاضلاب شهری در یک نگاه (1401). دسترسی در: http://stat.nww.ir/DorsaPax/Userfiles/file/stat/kol.pdf
گزارش وزارت نیرو (1383). اصول و تحلیل سیاست‌های مدیریت آب. گنجینه ضوابط و بخشنامه‌های نظام فنی و اجرایی وزارت نیرو، شماره ۱۴۳. دسترسی در https://shaghool.ir/Files/143-n.pdf.
محمدی کنگرانی، حنانه و رفسنجانی‌نژاد، سیما (1394). بررسی ساختار قدرت در شبکه سیاست‌گذاری و مدیریت آب در برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران. سیاست‌گذاری عمومی، 1(3)، 121-138.
مرادی طادی، محمدرضا (1396). آب و سیاست؛ نگاهی به فرایند سیاسی شدن آب. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، سال نهم، (4)، 71-90.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (۱۳۸۴). بررسی تطبیقی و آسیب‌شناسی ساختار حاکمیتی مدیریت آب در ایران و ارائه ساختار مطلوب.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (۱۳۸۴). مدیریت منابع آب و توسعه پایدار، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
معصومی، کاوه (۱۳۹۴). رابطه دولت ـ ملت: زمانی برای تغییر نقش‌ها. ضمیمه روزنامه شرق.
نوری اسفندیاری، انوش (۱۳۹۴). ارزیابی حکمرانی آب در ایران. ضمیمه روزنامه شرق.
وحید، مجید و رنجبر، محسن (1397). آسیب‌شناسی بعد سیاسی حکمرانی آب در ایران (1368-1392). سیاست‌گذاری عمومی، 4(4)، 203-223.
ویتفوگل، کارل اوگوست (۱۳۹۱). استبداد شرقی بررسی تطبیقی قدرت تام. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: ثالث.
 
Abdellatif, Adel (2003). Good Governance and Its Relationship to Democracy and Economic Development. Governance Programe Advisor Regional Bereau for Arab States, UNDP.
Bell, Wendell (2003) Foundation of Futures Studies: History,
Purposes, and Knowledge
(Human Science for New Era), London:
Transaction Publishers.
Lautze, J. (Ed.). Key Concepts in Water Resource Management: a Review and Critical Evaluation. New York: Routledge, 2014.
Migdal, S. Joel (1988). Strong Societies and Weak Society:State-Society Relation and State Capabilities in the Third World. Princeton University Press.
Migdal, S. Joel (2001). State in Society: Studing How States and Societies Transforme and Constitute one Another. Cambridge University Press.
UN Office for Disaster Risk Reduction (UNISDR). The Human Cost Of Weather 1995-2015. Available at: https://www.unisdr.org/2015/docs/climatechange/ COP21_WeatherDisastersReport_2015_FINAL.pdf
United Nations University (UNU). Institute for Water, Environment and Health, Global Water Crisis:The Facts. Available at: http://inweh.unu.edu/wp-content/uploads/2017/11/Global-Water-Crisis-TheFacts.pdf
 
 
 
 
دوره 11، شماره 44
زمستان 1402
صفحه 819-846

  • تاریخ دریافت 30 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 03 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 14 تیر 1402