پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Structural-interpretive modeling of lean governance in realizing a sustainable smart city in line with the system's general policies in urban development affairs مدلسازی ساختاری-تفسیری حکمرانی ناب در تحقق شهر هوشمند پایدار در راستای سیاست‌های کلی نظام در امور شهرسازی 246585 10.30507/jmsp.2026.562740.2869 FA ندا شاهمیرزالو گروه مدیریت دولتی و خط مشی گذاری عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-9378-2969 وحید آرایی گروه مدیریت دولتی و خط مشی گذاری عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-9987-2252 حسن گیوریان گروه مدیریت دولتی و خط مشی گذاری عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0002-9817-0739 Journal Article 2025 11 28 The present study was conducted with the aim of presenting a structural-interpretive model of lean governance in realizing a sustainable smart city in line with the general policies of the system in urban planning. This research is pragmatic in terms of paradigm, mixed in terms of approach, and in terms of strategy, content analysis and structural-interpretive equation modeling. Sampling was conducted based on the protocol of actors using information-based purposive sampling method and theoretical saturation was achieved with 20 interviews. Semi-structured interviews and questionnaires were used to collect data. Qualitative analysis of specialized interviews was conducted using the content analysis method in Maxqda software. Then, the relationships of the structures were identified and designed with the aim of exploring the model using the structural-interpretive modeling method in MicMac software. A total of 156 sub-themes are coded into 33 main (organizing) themes and 10 overarching themes: lean administrative optimization, lean policy-making, lean optimal management, lean decision-making, citizen e-participation, information transparency, technological infrastructure development, lean services, smart services, and citizen satisfaction. Structural-interpretive modeling analysis reveals a four-level hierarchical structure in which the elements of lean governance (lean administrative optimization, lean policy-making, lean optimal management, lean decision-making) as the fundamental driving factors with the highest influence are located in the root layers of the model and take precedence over the mediating factors (citizen e-participation, information transparency, technological infrastructure development). These mediating factors, in turn, directly promote lean and smart services, ultimately predicting citizen satisfaction as the final dependent variable at the highest level. مطالعه حاضر با هدف ﺍﺭﺍﺋﻪ مدل ساختاری - تفسیری حکمرانی ناب در تحقق شهر هوشمند پایدار در راستای سیاست‌های کلی نظام در امور شهرسازی انجام شد. این پژوهش از نظر پارادایم شناسی، عملگرا (پراگماتیسم) از حیث رویکرد، آمیخته و از حیث، استراتژی تحلیل مضمون و مدل سازی معادلات ساختاری- تفسیری است. نمونه‌گیری به براساس پروتکل کنشگران به روش نمونه‌گیری هدفمند اطلاعات محور انجام شد و با 20 مصاحبه به اشباع نظری دست پید اشد. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبه نیم‌ساختاریافته و پرسشنامه استفاده شد. تحلیل کیفی مصاحبه‌های تخصصی با روش تحلیل مضمون در نرم‌افزار Maxqda انجام شد. سپس روابط سازه‌ها با هدف اکتشاف مدل با روش مدلسازی ساختاری-تفسیری در نرم‌افزار MicMac شناسایی و طراحی گردید. در مجموع ۱۵۶ مضمون فرعی در قالب ۳۳ مضمون اصلی (سازمان دهنده) و 10 مضمون فراگیر بهینه‌سازی اداری ناب، سیاست‌گذاری ناب، مدیریت بهینه ناب، تصمیم‌گیری ناب، مشارکت الکترونیکی شهروندان، شفافیت اطلاعات، توسعه زیرساخت‌های فناورانه، خدمات ناب، خدمات هوشمند و رضایت شهروندان کدگذاری شده‌اند. تحلیل مدلسازی ساختاری-تفسیری یک ساختار سلسله‌مراتبی چهار سطحی را نشان میدهد که در آن، عناصر حکمرانی ناب(بهینه‌سازی اداری ناب، سیاست‌گذاری ناب، مدیریت بهینه ناب، تصمیم‌گیری ناب) به عنوان عوامل محرک بنیادین با بالاترین نفوذ، در لایه‌های ریشه‌ای مدل قرار گرفته و بر عوامل واسط (مشارکت الکترونیکی شهروندان، شفافیت اطلاعات، توسعه زیرساخت‌های فناورانه) تقدم دارند. این عوامل واسط، به نوبه خود، مستقیماً خدمات ناب و هوشمند را ارتقاء می‌دهند تا در نهایت، رضایت شهروندان به عنوان متغیر وابسته نهایی در بالاترین سطح، پیشبینی میکند.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Examining the reform of the subsidy system in the Seventh Development Plan focusing on transferring subsidies to the end of the value chain focusing on the electricity sector بررسی اصلاح نظام یارانه ای در قانون برنامه هفتم پیشرفت با تمرکز بر انتقال یارانه به انتهای زنجیره با تمرکز بر بخش برق 250995 10.30507/jmsp.2026.575872.2900 FA محمد عظیم‌زاده آرانی استادیار گروه اقتصاد برق و انرژی، پژوهشگاه نیرو 0009-0001-1993-3607 محمد حسن خدادادی دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران. سید مجید میری لاریمی استادیار دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران احمد مرتضایی دانش‌آموخته دکتری مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی شیمی، نفت و گاز، دانشگاه علم و صنعت ایران و عضو آزمایشگاه سیاستگذاری انرژی مرکز 0000-0002-0602-5343 Journal Article 2026 02 15 Paragraph (p) of Article 33 of the Seventh Development Plan emphasizes “transferring subsidies to the end of the chain” as an approach to reforming the government’s subsidy system. This concept was previously addressed in Article 10 of the Law on Removing Obstacles to the Development of the Electricity Industry, enacted in 2022. Accordingly, examining the implementation of this mechanism can provide valuable lessons for the effective implementation of the policy envisaged in the Seventh Development Plan. This study aims to identify the challenges of implementing the transfer of energy subsidies to the end of the chain in the electricity sector and to develop relevant policy recommendations. Relevant laws, regulations, and policy documents were systematically reviewed and analyzed within the theoretical framework of energy subsidy reform. Semi-structured interviews with energy experts were subsequently conducted to validate and complement the findings of the documentary analysis. The findings reveal four major challenges: conflicting interests between the Ministry of Petroleum and the Ministry of Energy; weaknesses in information, measurability, and monitoring systems; the absence of a clear roadmap for energy price reform; and the risk of financial instability in the “Subsidy Settlement and Optimization Account.” Accordingly, the study recommends strengthening intersectoral governance and institutional coordination mechanisms; redesigning information and monitoring systems based on data governance; developing a transparent and phased pricing roadmap for the gradual realization of fuel and electricity prices; and ensuring sustainable financial resources while establishing resilient mechanisms for policy implementation. در بند «پ» ماده (۳۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت، مفهوم «انتقال یارانه به انتهای زنجیره» به‌عنوان یکی از رویکردهای اصلاح نظام حمایتی دولت مورد تأکید قرار گرفته است. با این حال، این مفهوم پیش‌تر در ماده (۱۰) قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق مصوب ۱۴۰۱ نیز مورد توجه قرار گرفته بود. ازاین‌رو، بررسی سازوکارهای اجرایی این قانون می‌تواند آموزه‌های ارزشمندی برای اجرای سیاست‌های برنامه هفتم فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش‌های اجرای انتقال یارانه به انتهای زنجیره در صنعت برق و ارائه راهکارهای سیاستی انجام شده است. در این پژوهش، قوانین، مقررات و اسناد مرتبط با موضوع با استفاده از تحلیل اسنادی نظام‌مند و در چارچوب مبانی نظری اصلاح یارانه انرژی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. سپس، به‌منظور اعتبارسنجی و تکمیل یافته‌های حاصل از تحلیل اسنادی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه انرژی انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اجرای سازوکار فعلی با چهار چالش اساسی شامل تعارض منافع میان وزارت نفت و وزارت نیرو، ضعف اطلاعاتی، سنجش‌پذیری و نظارت، نبود نقشه‌راه شفاف اصلاح قیمت انرژی، و ریسک ناپایداری مالی حساب « تسویه یارانه و بهینه‌سازی» مواجه است. بر این اساس، تقویت حکمرانی بین‌بخشی و سازوکارهای هماهنگی نهادی، بازطراحی نظام اطلاعاتی و نظارتی مبتنی بر حکمرانی داده، تدوین نقشه‌راه قیمتی شفاف و مرحله‌بندی‌شده برای واقعی‌سازی قیمت سوخت و برق، و تأمین منابع مالی پایدار همراه با طراحی سازوکارهای تاب‌آور برای اجرای سیاست به‌عنوان مهم‌ترین توصیه‌های سیاستی پیشنهاد می‌شود.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Calculation of intra-industry trade by commodity groups and its impact on environmental pollutants using panel data methods: A case study of ECO countries محاسبه تجارت درون صنعت بر حسب گروه‌های کالایی و تاثیر آن بر آلاینده‌های محیط‌زیستی با استفاده از روش داده‌های تابلویی: مطالعه موردی کشورهای اکو 247123 10.30507/jmsp.2026.567725.2878 FA زریر نگین تاجی استادیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی (نویسنده مسئول) و رییس مرکز مطالعات اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی 0000-0003-2937-3495 هانیه عبدالعلی زاده کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه شهید بهشتی 0000-0003-2937-3495 Journal Article 2025 12 21 Among various trade patterns, intra-industry trade has received special attention from countries due to its specific effects on environmental quality. Given the importance of this issue, this study attempts, first, to calculate the intra-industry trade index for 21 sectors and 98 commodity codes during the period 2000-2023 in the Economic Cooperation Organization (ECO) countries. The data used was obtained from the World Bank database. The study also tries to examine the effect of this index on carbon dioxide emissions in these countries using the panel data method. The results show that the index for Iran has experienced relatively high fluctuations, with a downward trend ranging between 0.10 and 0.0.35. However, the average of this index for Iran has been higher compared to the average of other ECO countries. The model estimation results indicate that intra-industry trade, per capita gross national product, urbanization rate, and energy intensity have a direct and significant impact on carbon dioxide emissions among these countries. Considering the importance of the trade sector, which has always been at the top of every country's strategic economic policies, it is suggested that Iran, in expanding intra-industry trade with ECO countries, review the types of goods it imports and exports as well as its environmental regulations, manage the urbanization rate, and, by using appropriate technology, reduce its energy intensity. در میان الگوهای گوناگون تجارت، تجارت درون صنعت مورد توجه ویژه کشورها قرار گرفته که اثرات مشخصی بر کیفیت محیطزیست دارد. با توجه به اهمیت این موضوع، این مطالعه تلاش کرده تا ابتدا، شاخص تجارت درون صنعت را برای 21 بخش و 98 کد کالایی طی دوره 2000-2023 در کشورهای سازمان همکاری اقتصادی (اکو) محاسبه نماید. داده‌های مورد استفاده از پایگاه بانک جهانی بدست آمده است. همچنین تلاش شده تا اثر این شاخص بر روی انتشار دی اکسید کربن در کشورهای مذکور به کمک روش داده‌های ترکیبی مورد بررسی قرار گیرد. نتایج شان داده که شاخص مذکور برای ایران نوسان نسبتأ بالایی داشته، روند آن نزولی و بین 35/0 و 10/0 در نوسان بوده است. البته میانگین این شاخص برای ایران در مقایسه با میانگین سایر کشورهای اکو بالاتر بوده است. نتایج برآورد مدل نشان داده که تجارت درون صنعت، تولید ناخالص ملی سرانه، نسبت شهرنشینی و شدت انرژی تاثیری مستقیم و معنی‌داری بر انتشار دی‌اکسید کربن در بین کشورهای مذکور دارد. با توجه به اهمیت بخش تجارت که همواره از در صدر سیاستهای راهبردی اقتصاد هر کشوری است، پیشنهاد می‌گردد که ایران در گسترش تجارت درون صنعت خود با کشورهای اکو، بازنگری‌های لازم را در نوع کالاهایی وارداتی و صادراتی و همچنین قوانین محیط‌زیست خود انجام دهد، نسبت شهر نشینی را مدیریت کرده و با بکارگیری تکنولوژی مناسب، شدت انرژی را کاهش دهد.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Developing an intelligent agricultural monitoring system in Iran within the framework of general agricultural policies using satellite data توسعه نظام هوشمند پایش کشاورزی ایران در چارچوب سیاست‌های کلی کشاورزی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای 246584 10.30507/jmsp.2026.555641.2855 FA عباس مرادی گروه پردازش داده ها و اطلاع رسانی پژوهشکده آمار تهران 0009-0004-0564-5147 عاطفه واثی دانشگاه قم 0009-0003-9982-2281 فرانک فتوحی دانشگاه قم 0009-0004-0564-5147 Journal Article 2025 10 26 Achieving sustainable agricultural development, improving resource efficiency, and ensuring sustainable food security are among the fundamental goals of the general agricultural policies of the Islamic Republic of Iran. In this regard, the present study aims to design and develop a technological framework for modernizing the country's agricultural monitoring system. The proposed framework, titled "Agricultural Hybrid Network," is based on the integration of high-resolution drone data and multispectral satellite data, which, by utilizing deep learning algorithms and advanced transformer-based architectures, enables continuous monitoring of crop status in Iranian regions. In addition to providing a data-driven infrastructure for decision-making, this framework is aligned with the principles of general agricultural policies, including improving water and soil productivity, improving the exploitation system, sustainable rural development, and modernizing production based on indigenous knowledge and new technologies. The developed model enables offline and low-cost monitoring in areas without communication infrastructure. These achievements are a practical step towards realizing general agricultural policies, namely sustainable development, self-sufficiency, modernization of the knowledge base, improving productivity, and improving the livelihoods of rural people. تحقق توسعه پایدار کشاورزی، ارتقای بهره‌وری منابع و تأمین امنیت غذایی پایدار از اهداف بنیادین سیاست‌های کلی کشاورزی جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف طراحی و توسعه‌ی یک چارچوب فناورانه برای نوسازی نظام پایش کشاورزی کشور ارائه شده است. چارچوب پیشنهادی با عنوان «شبکه ترکیبی کشاورزی» مبتنی بر تلفیق داده‌های پهپادی با وضوح بالا و داده‌های ماهواره‌ای چندطیفی است که با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری عمیق و معماری‌های پیشرفته مبتنی بر ترنسفورمر، امکان پایش مستمر وضعیت محصولات زراعی را در مناطق ایران فراهم می‌سازد. این چارچوب علاوه بر فراهم کردن زیرساختی داده‌محور برای تصمیم‌گیری، با اصول سیاست‌های کلی کشاورزی از جمله ارتقای بهره‌وری آب و خاک، بهبود نظام بهره‌برداری، توسعه پایدار روستایی و نوسازی تولید بر پایه دانش بومی و فناوری‌های نو همسو است. مدل توسعه‌یافته امکان پایش برون‌خط و کم‌هزینه را در مناطق فاقد زیرساخت ارتباطی ایجاد می‌کند. این دستاوردها گامی عملی در راستای تحقق سیاست‌های کلی کشاورزی، یعنی توسعه پایدار، خودکفایی، نوسازی دانش‌پایه، ارتقای بهره‌وری و بهبود معیشت روستاییان به شمار می‌رود.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Evaluating the impact of open investment on creating economic added value with an emphasis on the characteristics of shareholding in line with general investment encouragement policies ارزیابی اثر باز سرمایه‌گذاری در خلق ارزش افزوده اقتصادی با تاکید بر ویژگی‌های سهامداری در راستای سیاست‌های کلی تشویق سرمایه‌گذاری 250869 10.30507/jmsp.2026.541829.2838 FA محمد ابراهیم راعی عزآبادی گروه مالی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی 0000-0003-0379-1947 سید محمد ذریه زهرایی دانشگاه آزاد اسلامی 0009-0008-1025-0739 Journal Article 2025 08 17 This study investigates the impact of reinvestment on Economic Value Added (EVA) and the moderating role of ownership structure in firms listed on the Tehran Stock Exchange from 2014 to 2023. Reinvestment, defined as retaining and reinvesting profits, is considered a key financial strategy for value creation. Data from 263 firms were analyzed using panel data and multivariate regression models in EViews. The results reveal that reinvestment has a significant negative effect on EVA, indicating that in Iran’s capital market, retained earnings do not necessarily create value and may even reduce firm performance. Contributing factors include inefficient resource allocation, bureaucratic complexity, currency volatility, and weak infrastructure. Ownership structure significantly moderates this relationship: in firms with dominant institutional ownership, the negative effect diminishes, while in firms with major individual ownership, it intensifies. The findings emphasize that reinvestment effectiveness depends on institutional factors, managerial decision-making, project selection, and corporate governance. Moreover, the results have direct implications for national investment policies: simply increasing investment is insufficient; regulatory reforms, business environment improvement, and enhanced transparency are essential to ensure optimal allocation of accumulated capital and sustainable economic growth. این پژوهش اثر بازسرمایه‌گذاری بر خلق ارزش افزوده اقتصادی (EVA) و نقش تعدیل‌گری ساختار مالکیت را در شرکت‌های بورسی تهران طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ بررسی می‌کند. بازسرمایه‌گذاری، به‌عنوان راهبردی مهم در نظریه‌های مالی، به‌معنای نگهداری سود و سرمایه‌گذاری مجدد آن است. داده‌های ۲۶۳ شرکت با روش پنل دیتا و رگرسیون چندمتغیره در نرم‌افزار EViews تحلیل شد. نتایج نشان داد بازسرمایه‌گذاری اثری منفی و معنادار بر EVA دارد؛ به این معنا که در بازار سرمایه ایران، نگهداری سود الزاماً به خلق ارزش منجر نمی‌شود و حتی می‌تواند ارزش شرکت را کاهش دهد. عواملی همچون تخصیص غیربهینه منابع، نوسانات ارزی، بروکراسی پیچیده و ضعف زیرساخت‌ها در این نتیجه مؤثرند. همچنین ساختار مالکیت نقش مهمی در این رابطه دارد: در شرکت‌های با مالکیت نهادی، اثر منفی کاهش می‌یابد، اما در شرکت‌های با مالکیت حقیقی تشدید می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که اثربخشی بازسرمایه‌گذاری وابسته به عوامل نهادی، کیفیت مدیریت، انتخاب پروژه‌ها و حاکمیت شرکتی است. این موضوع ارتباط مستقیمی با سیاست‌های کلان تشویق سرمایه‌گذاری دارد؛ بدین معنا که صرفاً افزایش سرمایه‌گذاری کافی نیست و اصلاح ساختارهای نظارتی، بهبود محیط کسب‌وکار و ارتقای شفافیت برای تخصیص بهینه سرمایه و تحقق رشد پایدار اقتصادی ضروری است.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 Analysis of women's higher education indicators in Iran between 1996 and 2016 and its comparison with the goals of development programs تحلیل شاخص‌های آموزش عالی زنان در ایران بین سال‌های 1375 تا 1395 و مقایسه آن با اهداف برنامه‌های توسعه 250619 10.30507/jmsp.2026.566466.2875 FA اصغر میرفردی دانشیار جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-1219-4485 حسن حقی چچکلو دانش‌آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم 0009-0004-6887-6938 میلاد وحیدی دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0009-0002-8853-5271 Journal Article 2025 12 15 This study aimed to evaluate the policy gap in the development programs of the Islamic Republic of Iran and the situation of women's higher education in realizing fair opportunities for women's higher education between 1996 and 2016. Using a quantitative approach and secondary analysis method, an analysis of existing statistics and documents was conducted. The findings showed that although the presence of women in higher education has grown significantly, the policy gap and lack of operational mechanisms have hindered the realization of gender justice in higher education and employment. Although the first to third programs generally focused on the need to expand higher education and increase citizen participation, the share of women among students and graduates increased significantly in 1996 and 2016, but experienced a slight decrease in 2006. In general, in development programs, women's education and employment policies, due to their holistic approach, did not have specific operational mechanisms regarding gender justice. Such a situation led to a kind of quantitative growth without considering gender justice in academic majors, educational levels and the employment market, especially in the composition of university faculty members. Therefore, in order for women to play a real role in the higher education system and community development and achieve gender justice, Also, the analysis of prospective scenarios shows that achieving sustainable gender equity requires a transition from merely quantitative development of higher education. it is necessary to rethink the structures and policies of education and employment to strengthen the developmental role of women. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی شکاف سیاستی برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران و وضعیت آموزش عالی زنان در تحقق فرصت‌های عادلانه آموزش عالی زنان بین سال‌های 1375 تا 1395 بود. این پژوهش با رویکرد کمی و روش تحلیل ثانویه به تحلیل آمارها و اسناد موجود پرداخت. یافته‌ها نشان داد که اگرچه حضور زنان در آموزش عالی رشد چشمگیری داشته، اما خلأ سیاستی و سازوکارهای عملیاتی مانع تحقق عدالت جنسیتی در آموزش عالی و اشتغال شد. اگرچه، برنامه‌های اول تا سوم به‌صورت عام به‌ضرورت گسترش آموزش عالی و افزایش مشارکت شهروندان توجه داشتند، سهم زنان از دانشجویان و دانش‌آموختگان در سال‌های 1375 و 1395، افزایش قابل‌توجهی داشت ولی در سال 1385 با کمی کاهش روبرو شد. درمجموع، در برنامه‌های توسعه‌ای، سیاست‌های آموزش و اشتغال زنان، بدلیل رویکرد کلی‌گرایانه از سازوکارهای عملیاتی معینی برای عدالت جنسیتی برخوردار نبود. چنین وضعیتی، منجر به گونه‌ای رشد کمی بدون توجه به عدالت جنسیتی در رشته‌های تحصیلی، مقاطع تحصیلی و بازار اشتغال به ویژه در ترکیب اعضاء هیأت علمی دانشگاه‌ها شد. همچنین، تحلیل سناریوهای آینده‌پژوهانه بیانگر آن است که تحقق عدالت جنسیتی پایدار، مستلزم گذار از توسعه کمّی محور آموزش عالی است. از این رو، برای ایفای نقش واقعی زنان در نظام آموزش عالی و توسعه جامعه و دستیابی به عدالت جنسیتی، بازاندیشی در ساختارها و سیاست‌های آموزش و اشتغال، برای تقویت نقش توسعه‌ای زنان، ضرورت دارد.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 15 Identifying the Factors Affecting the Reorganization of Undergraduate Programs Based on an Analysis of Higher Education Upstream Documents شناسایی عوامل مؤثر بر ساماندهی رشته‌های تحصیلی مقطع کارشناسی براساس تحلیل اسناد بالادستی آموزش عالی 247204 10.30507/jmsp.2026.582795.2909 FA فاطمه نارنجی ثانی گروه مدیریت آموزش عالی، علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران،ایران 0000-0003-4948-9479 جعفر توفیقی داریان مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی شیمی، تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-4203-3102 رحمت اله الهیاری گروه مدیریت آموزش عالی، علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0000-0000-0001 عطیه درویشوند گروه مدیریت آموزش عالی، علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0007-6046-3858 Journal Article 2026 05 23 The restructuring of undergraduate academic programs is a key requirement for the transformation of higher education systems, contributing to improved efficiency, responsiveness to societal needs, and alignment with future developments. This qualitative study, based on document analysis and conducted with an applied purpose, aims to identify the factors influencing the restructuring of undergraduate academic programs. Eight higher education policy documents with the highest relevance to the research topic were analyzed to extract major components and strategic orientations. The data were coded and organized using MAXQDA 2020 software. To ensure reliability, a portion of the data was independently recoded by a second coder, yielding a Cohen’s kappa coefficient of 0.85. The validity of the findings was confirmed through expert review by specialists in higher education. The findings reveal that the factors affecting the restructuring of undergraduate academic programs can be categorized into five major dimensions: (1) educational, identity-building, and competency development; (2) developmental and problem-oriented higher education; (3) scientific advancement and future-oriented program development; (4) quality and governance in higher education; and (5) contextualization and localization of higher education. These dimensions indicate that program restructuring is not merely an internal academic reform but a strategic response to the political, economic, social, technological, and environmental demands of the country. The findings provide a practical framework for policymaking, program review, and the development of undergraduate academic programs. ساماندهی رشته‌های تحصیلی مقطع کارشناسی به عنوان یکی از مهم‌ترین الزامات بازآرایی نظام آموزش عالی، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای کارآمدی، پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه و انطباق آموزش عالی با تحولات آینده دارد. پژوهش حاضر، از نظر رویکرد، کیفی و از نوع تحلیل اسنادی و از منظر هدف، کاربردی است که به شناسایی عوامل تأثیرگذار بر ساماندهی رشته‌های تحصیلی مقطع کارشناسی می‌پردازد. به این منظور 8 سند بالادستی آموزش عالی که بیشترین ارتباط و انطباق را با موضوع پژوهش داشته و از ظرفیت بالاتری برای استخراج مؤلفه‌ها و جهت‌گیری‌های کلان برخوردار اند مورد تحلیل قرار گرفته و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA نسخه 2020 کدگذاری و ساماندهی شد. به منظور تعیین قابلیت اعتماد تحلیل، بخشی از داده‌ها توسط یک کدگذار مستقل، کدگذاری مجدد شد و ضریب توافق بین‌کدگذاران (کاپای کوهن) برابر با 0.85 به دست آمد. اعتبار یافته‌ها نیز از طریق بررسی متخصصان حوزه آموزش عالی تأیید شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عوامل تاثیرگذار در ساماندهی رشته‌های کارشناسی در قالب پنج بُعد اصلی قابل تبیین است: بُعد تربیتی و هویتی و ارتقای شایستگی‌ها، بُعد توسعه‌ای و مسئله‌محوری در آموزش عالی، بُعد علمی و آینده‌نگری در توسعه رشته‌ها، بُعد کیفیت و حکمرانی آموزش عالی و بُعد زمینه‌ای و بومی‌سازی آموزش عالی. این ابعاد بیانگر آن است که ساماندهی رشته‌ها صرفاً یک اقدام ساختاری درون‌دانشگاهی نیست، بلکه پاسخی راهبردی به الزامات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناورانه و محیط‌زیستی کشور به شمار می‌آید. نتایج پژوهش می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاری، بازنگری و توسعه رشته‌های دانشگاهی در مقطع کارشناسی مورد استفاده قرار گیرد.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام سیاست‌های راهبردی و کلان 2345-2544 14 54 2026 07 23 A Comparative Analysis of Public Policy Evaluation Systems in Iran and Norway: A Framework for Transparent Governance and Policy Learning تحلیل تطبیقی نظام ارزیابی سیاست‌های عمومی در ایران و نروژ: چارچوبی برای حکمرانی شفاف و یادگیری سیاستی 246828 10.30507/jmsp.2026.539208.2836 FA حامد شانظری دانش آموخته دکتری سیاست گذاری عمومی گروه علوم سیاسی ، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، جمهوری اسلامی ایران 0009-0004-8378-5196 امیر مسعود شهرام نیا دانشیار گروه علوم سیاسی ، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، جمهوری اسلامی ایران 0000-0001-8333-0256 Journal Article 2025 08 06 Public policy evaluation is a key mechanism for enhancing transparency, accountability, and policy learning in governance systems. This study aims to provide a comparative analysis of public policy evaluation systems in Iran and Norway and to examine how institutional differences, information transparency, and policy learning capacity affect governance quality and the effectiveness of policy evaluation. The main research problem concerns the weakness of independent evaluation institutions, limited access to public data, and the weak connection between evaluation findings and policy reform in Iran. This study is applied in terms of purpose and qualitative-comparative in terms of approach. The data were collected through documentary analysis and comparative examination of laws, official reports, policy documents, institutional reports, and credible domestic and international scholarly sources. The data were analyzed using qualitative content analysis with a thematic analysis approach and were coded and interpreted based on concepts such as institutional independence, information transparency, policy feedback, and institutional efficiency. The findings show that in Norway, independent evaluation institutions, data transparency, public dissemination of results, and policy feedback loops have created an accountable, learning-oriented, and evidence-based evaluation system. In contrast, in Iran, institutional fragmentation, the dependence of evaluators on executive bodies, limited access to open information, and the absence of binding mechanisms for using evaluation findings have hindered transparent and learning-oriented governance. Accordingly, strengthening institutional independence, expanding public access to data, using digital technologies, and establishing binding feedback mechanisms can help improve Iran’s public policy evaluation system. ارزیابی سیاست‌های عمومی یکی از سازوکارهای بنیادین برای ارتقای شفافیت، پاسخگویی و یادگیری سیاستی در نظام حکمرانی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی نظام ارزیابی سیاست‌های عمومی در ایران و نروژ انجام شده و می‌کوشد نشان دهد که چگونه تفاوت‌های نهادی، سطح شفافیت اطلاعاتی و ظرفیت یادگیری سیاستی بر کیفیت حکمرانی و اثربخشی ارزیابی سیاست‌ها اثر می‌گذارند. مسئله اصلی پژوهش، ضعف نهادهای مستقل ارزیابی، محدودیت دسترسی به داده‌های عمومی و نبود پیوند مؤثر میان نتایج ارزیابی و اصلاح سیاست‌ها در ایران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و تطبیقی است. داده‌های پژوهش از طریق تحلیل اسنادی و بررسی تطبیقی قوانین، گزارش‌های رسمی، اسناد سیاستی، گزارش‌های نهادی و منابع علمی معتبر داخلی و بین‌المللی گردآوری شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تحلیل مضمون استفاده شده و داده‌ها بر اساس مفاهیمی مانند استقلال نهادی، شفافیت اطلاعاتی، بازخورد سیاستی و کارایی نهادی کدگذاری و تفسیر شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در نروژ، استقلال نهادهای ارزیاب، شفافیت داده‌ها، انتشار عمومی نتایج و وجود چرخه‌های بازخورد سیاستی موجب شکل‌گیری نظامی پاسخگو، یادگیرنده و مبتنی بر شواهد شده است. در مقابل، در ایران، پراکندگی نهادی، وابستگی ارزیابان به دستگاه‌های اجرایی، ضعف دسترسی آزاد به اطلاعات و نبود الزام ساختاری برای استفاده از نتایج ارزیابی، مانع تحقق حکمرانی شفاف و یادگیرنده شده است. بر این اساس، تقویت استقلال نهادی، توسعه دسترسی عمومی به داده‌ها، بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و ایجاد سازوکارهای الزام‌آور بازخورد می‌تواند به بهبود نظام ارزیابی سیاست‌های عمومی در ایران کمک کند.